दमयन्त्याः व्याकुलता — स्वयंवरसंनिपातः — देवदूतयाचनम्
Damayantī’s Distress, Proclamation of the Svayaṃvara, and the Gods’ Request
धार्तरष्ट्रीं श्रियं प्राप्प प्रशाधि पृथिवीमिमाम् | “कुरुनन्दन! भरतकुलतिलक! बलराम, भीमसेन, अर्जुन, नकुल-सहदेव, अक्रूर, गद, साम्ब, प्रद्युम्न, आहुक, वीर धृष्टद्युम्न और शिशुपालपुत्र धृष्टकेतुके साथ आक्रमण करके युद्धमें दुर्योधन, कर्ण, दुःशासन एवं शकुनिको तथा और जो कोई योद्धा सामना करने आयेगा, उसे भी शीघ्र ही मारकर मैं आपकी सम्पत्ति लौटा लाऊँगा। तदनन्तर आप भाइयोंसहित हस्तिनापुरमें निवास करते हुए धृतराष्ट्रकी राज्यलक्ष्मीको पाकर इस सारी पृथ्वीका शासन कीजिये” || २८--३० ह || अथैनमब्रवीद् राजा तस्मिन् वीरसमागमे
dhārtarāṣṭrīṃ śriyaṃ prāpya praśādhi pṛthivīm imām | kurunandana bharatakulatilaka balarāma bhīmasena arjuna nakula-sahadeva akrūra gada sāmba pradyumna āhuka vīra dhṛṣṭadyumna ca śiśupālaputra dhṛṣṭaketu-saha ākrāmya yuddhe duryodhanaṃ karṇaṃ duḥśāsanaṃ śakuniṃ ca tathā yaḥ kaścid yoddhā samāgacchet tam api śīghraṃ hatvā tava sampattiṃ pratyāhariṣyāmi | tadanantaram tvaṃ bhrātṛbhiḥ saha hastināpure nivasann dhṛtarāṣṭrasya rājyalaḳṣmīṃ prāpya imāṃ sarvāṃ pṛthivīṃ praśādhi || athainam abravīd rājā tasmin vīra-samāgame ||
“Setelah memperoleh kembali kemakmuran diraja milik kaum Dhārtarāṣṭra, perintahlah bumi ini. Wahai kegembiraan kaum Kuru, perhiasan keturunan Bharata! Aku akan mara ke medan perang bersama Balarāma, Bhīmasena, Arjuna, Nakula dan Sahadeva; juga Akrūra, Gada, Sāmba, Pradyumna, Āhuka, wira Dhṛṣṭadyumna, serta Dhṛṣṭaketu putera Śiśupāla. Dalam pertempuran aku akan segera menewaskan Duryodhana, Karṇa, Duḥśāsana, Śakuni, dan sesiapa jua pahlawan yang datang menentang, lalu aku akan memulangkan harta milikmu. Sesudah itu, engkau, tinggal di Hastināpura bersama saudara-saudaramu, setelah memperoleh kemakmuran kerajaan Dhṛtarāṣṭra, hendaklah memerintah seluruh bumi.” Setelah itu, dalam perhimpunan para wira itu, raja pun berkata kepadanya.
संजय उवाच
The passage frames kingship as a duty tied to legitimate prosperity (rājyalaḳṣmī) and the restoration of rightful holdings. It presents political order as something to be re-established through decisive action, after which the rightful ruler should govern the earth in accordance with rajadharma.
A speaker promises to lead a coalition of renowned warriors to attack the opposing Kaurava leaders—Duryodhana, Karṇa, Duḥśāsana, and Śakuni—kill any who resist, and restore the addressee’s property. The addressee is then urged to live in Hastināpura with his brothers and rule the realm after regaining royal prosperity.