रामस्य सुग्रीवप्रति रोषः — हनूमता सीतादर्शनवृत्तान्तः
Rāma’s Reproach of Sugrīva; Hanūmān’s Report of Seeing Sītā
हि आय न [हुक है पज्चषष्टर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: कोटिकास्यथका द्रौपदीसे जयद्रथ और उसके साथियोंका परिचय देते हुए उसका भी परिचय पूछना कोटिक उवाच का त्वं कदम्बस्थ विनाम्य शाखा- मेका55श्रमे तिषतसि शोभमाना । देदीप्यमानाग्निशिखेव नक्तं व्याधूयमाना पवनेन सुभ्रू:,कोटिक बोला--सुन्दर भौंहोंवाली सुन्दरी! तुम कौन हो? जो कदम्बकी डाली झुकाकर उसके सहारे इस आश्रममें अकेली खड़ी हो, यहाँ तुम्हारी बड़ी शोभा हो रही है। जैसे रातमें वायुसे आन्दोलित अग्निकी ज्वाला देदीप्यमान दिखायी देती है, उसी प्रकार तुम भी इस आश्रममें अपनी प्रभा बिखेर रही हो
Koṭika uvāca—tvaṁ kaḍambastha vināmya śākhām ekāśrame tiṣṭhasi śobhamānā | dedīpyamānāgniśikheva naktaṁ vyādhūyamānā pavanena subhrūḥ ||
Koṭika berkata: “Wahai wanita bermata alis indah, siapakah engkau? Dengan merendahkan dahan pokok kadamba, engkau berdiri seorang diri di pertapaan ini, berseri-seri dalam keindahan. Seperti nyala api yang menyala pada malam hari, beralun ditiup angin, demikian juga engkau memancarkan sinarmu ke atas āśrama yang sunyi ini.”
कोटिक उवाच
The verse foregrounds restraint and propriety in first contact: a stranger is approached through speech and inquiry rather than force. It also uses nature-based simile to frame beauty as something that can illuminate a place, inviting reflection on how appearance and presence affect ethical attention and conduct.
Koṭika addresses an unknown woman standing alone in a hermitage, holding down a kadamba branch. He asks her identity and describes her radiance through a vivid comparison to a night-flame flickering in the wind.