Next Verse

Shloka 1

Skanda–Mātṛgaṇa-janma: Kumārakāḥ, Kanyāgaṇāḥ, and the Vīrāṣṭaka (स्कन्द-मातृगण-सम्भवः)

#72:.7 #:ड-.ह () हि २ 7 षोडशाधिकद्विशततमो< ध्याय: कौशिक-धर्मव्याध-संवादका उपसंहार तथा कौशिकका अपने घरको प्रस्थान व्याध उवाच एवं शप्तो5हमृषिणा तदा द्विजवरोत्तम । अभिप्रसादयमृषिं गिरा त्राहीति मां तदा,धर्मव्याध कहता है--विप्रवर! जब इस प्रकार ऋषिने मुझे शाप दे दिया, तब मैंने कहा--'भगवन्‌! मेरी रक्षा कीजिये--मुझे उबारिये। मुने! मैंने अनजानमें यह आज अनुचित काम कर डाला है। मेरा सब अपराध क्षमा कीजिये और मुझपर प्रसन्न हो जाइये।' ऐसा कहकर उन्हें प्रसन्न करनेकी चेष्टा की

vyādha uvāca | evaṁ śapto 'ham ṛṣiṇā tadā dvijavarottama | abhiprasādayam ṛṣiṁ girā trāhīti māṁ tadā ||

Pemburu itu berkata: “Wahai yang terbaik antara para Brahmana, apabila resi itu telah mengutukku demikian, aku berusaha meraih keredaannya dengan kata-kata yang rendah hati, sambil merayu, ‘Selamatkanlah aku!’—memohon perlindungan dan keampunan. Dengan cara itulah aku cuba menenangkan sang ṛṣi, mengakui kesalahanku dan merayu belas kasihannya.”

व्याधःthe hunter (dharmavyādha)
व्याधः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याध
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
शप्तःcursed
शप्तः:
TypeAdjective
Rootशप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
द्विजवर-उत्तमO best of excellent Brahmins
द्विजवर-उत्तम:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विजवर-उत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
अभिप्रसादयम्I tried to propitiate / I pleased
अभिप्रसादयम्:
TypeVerb
Rootअभि-प्र-सद्
FormImperfect (Anadyatana-bhuta), 1st, Singular, Parasmaipada
ऋषिम्the sage
ऋषिम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Accusative, Singular
गिराwith speech/words
गिरा:
Karana
TypeNoun
Rootगिर्
FormFeminine, Instrumental, Singular
त्राहिsave (me)! protect!
त्राहि:
TypeVerb
Rootत्रा
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

व्याध उवाच

धर्मव्याध (Dharma-vyādha)
ऋषि (a sage)
द्विजवर (a Brahmin addressee)

Educational Q&A

When one commits a wrong—whether knowingly or unknowingly—the proper ethical response is humility, acknowledgment of fault, and sincere effort to seek forgiveness and restore harmony, rather than defensiveness or pride.

The Dharma-vyādha recounts that after being cursed by a sage, he immediately tried to pacify the rishi through respectful speech, pleading for protection (‘trāhi mām’) and seeking the sage’s grace.