Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)

हयादीनां प्रकृष्टानि ते5ध्वानं यान्ति वै नरा: । संनिवार्यातपं यान्ति छत्रेणैव हि छत्रदा:,राजन! जिनके द्वारा यहाँ ब्राह्मणोंको नाना प्रकारके अश्व आदि वाहनोंका उत्कृष्ट दान किया गया है, वे उस मार्गपर (उन्हीं वाहनोंद्वारा सुखसे) यात्रा करते हैं। छत्र-दान करनेवाले मनुष्य वहाँ प्राप्त हुए छत्रके द्वारा ही धूपका निवारण करते हुए चलते हैं

vaiśampāyana uvāca |

hayādīnāṃ prakṛṣṭāni te 'dhvānaṃ yānti vai narāḥ |

saṃnivāryātapaṃ yānti chatreṇaiva hi chatradāḥ |

Vaiśampāyana berkata: Mereka yang di dunia ini telah memberikan hadiah yang unggul—kuda dan pelbagai kenderaan lain—kepada para brāhmaṇa, menempuh jalan seterusnya dengan mudah, seolah-olah ditanggung oleh kenderaan yang sama itu. Demikian juga, para pemberi payung meneruskan perjalanan sambil menahan terik matahari dengan payung yang mereka peroleh di sana. Petikan ini menegaskan hukum moral dāna: apa yang diberikan dengan dharma menjadi sokongan dan perlindungan sendiri dalam perjalanan selepas kematian.

हयादीनाम्of horses etc. (vehicles)
हयादीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहयादि
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रकृष्टानिexcellent (ones)
प्रकृष्टानि:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रकृष्ट
FormNeuter, Accusative, Plural
तेthose (men)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अध्वानम्the path/journey
अध्वानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वन्
FormMasculine, Accusative, Singular
यान्तिgo, travel
यान्ति:
Karta
TypeVerb
Rootया
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
नराःmen
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
संनिवार्यhaving warded off
संनिवार्य:
TypeVerb
Rootसम् + नि + वृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
आतपम्heat/sunshine
आतपम्:
Karma
TypeNoun
Rootआतप
FormMasculine, Accusative, Singular
यान्तिgo, proceed
यान्ति:
Karta
TypeVerb
Rootया
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
छत्रेणby an umbrella
छत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
छत्रदाःumbrella-givers (donors of umbrellas)
छत्रदाः:
Karta
TypeNoun
Rootछत्रद
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
horses (haya)
V
vehicles/conveyances (ādi)
R
road/path (adhvan)
U
umbrella (chatra)
S
sun-heat (ātapa)
M
men/people (narāḥ)