Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)

अद्टावक्र उवाच सर्वे राज्ञो मैथिलस्य मैनाकस्येव पर्वता: । निकृष्टभूता राजानो वत्सा अनडुहो यथा,अष्टावक्र बोले--जैसे सब पर्वत मैनाकसे छोटे हैं, सारे बछड़े बैलोंसे लघुतर हैं, उसी प्रकार भूमण्डलके समस्त राजा मिथिलानरेश महाराज जनककी अपेक्षा निम्न श्रेणीमें हैं

aṣṭāvakra uvāca sarve rājño maithilasya mainākasyeva parvatāḥ | nikṛṣṭabhūtā rājāno vatsā anaḍuho yathā ||

Aṣṭāvakra berkata: “Sebagaimana segala gunung lebih kecil daripada Maināka, dan sebagaimana anak lembu lebih lemah daripada lembu jantan dewasa, demikianlah juga segala raja di bumi ini berada pada darjat yang lebih rendah apabila dibandingkan dengan raja Mithilā, Janaka.”

अष्टावक्रःAṣṭāvakra (the sage)
अष्टावक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootअष्टावक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
राज्ञःkings
राज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
मैथिलस्यof the king of Mithilā (Janaka)
मैथिलस्य:
TypeNoun
Rootमैथिल
FormMasculine, Genitive, Singular
मैनाकस्यof Maināka (mountain)
मैनाकस्य:
TypeNoun
Rootमैनाक
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वताःmountains
पर्वताः:
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Plural
निकृष्टभूताःbecome inferior; inferior
निकृष्टभूताः:
TypeAdjective
Rootनिकृष्टभूत
FormMasculine, Nominative, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
वत्साःcalves
वत्साः:
TypeNoun
Rootवत्स
FormMasculine, Nominative, Plural
अनडुहःfrom a bull/ox
अनडुहः:
Apadana
TypeNoun
Rootअनडुह्
FormMasculine, Ablative, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

अद्टावक्र उवाच

A
Aṣṭāvakra
M
Maithila (King of Mithilā—Janaka implied)
M
Mithilā
M
Maināka (mountain)

Educational Q&A

The verse teaches that genuine superiority in rulership is grounded in inner excellence—wisdom, restraint, and dharmic integrity—rather than mere political power; Janaka is held up as the exemplar.

Aṣṭāvakra is praising the Maithila king (Janaka), using vivid similes—Maināka among mountains and bulls among calves—to declare that other kings are comparatively lesser.