Next Verse

Shloka 1

Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः

हि आह न (0) है 7 7 - दोनों भुजाओंको दोनों ओर फैलानेपर एक हाथकी अँगुलियोंके सिरेसे दूसरे हाथकी अँगुलियोंके सिरेतक जितनी दूरी होती है, उसे “व्याम” कहते हैं। यही पुरुषप्रमाण है। इसकी लम्बाई लगभग ३ ह हाथकी होती है। (अर्जुनाभिगमनपर्व) द्वादशो<5 ध्याय: अर्जुन और द्रौपदीके द्वारा भगवान्‌ श्रीकृष्णकी स्तुति, ट्रोपदीका भगवान्‌ श्रीकृष्णसे अपने प्रति किये गये अपमान और दुःखका वर्णन और भगवान्‌ श्रीकृष्ण, अर्जुन एवं धृष्टद्युम्नका उसे आश्वासन देना वैशम्पायन उवाच भोजा: प्रव्रजिताउदूुत्वा वृष्णयश्चान्धकै: सह । पाण्डवान्‌ दुःखसंतप्तान्‌ समाजम्मुर्महावने,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! जब भोज, वृष्णि और अन्धकवंशके वीरोंने सुना कि पाण्डव अत्यन्त दुःखसे संतप्त हो राजधानीसे निकलकर चले गये, तब वे उनसे मिलनेके लिये महान्‌ वनमें गये

vaiśampāyana uvāca | bhojāḥ pravrajitān śrutvā vṛṣṇayaś cāndhakaiḥ saha | pāṇḍavān duḥkha-santaptān samājamur mahāvane ||

Vaiśampāyana berkata: Wahai Janamejaya, apabila kaum Bhoja mendengar bahawa para Pāṇḍava—terbakar oleh dukacita—telah meninggalkan kota dan pergi menjalani buangan, maka kaum Vṛṣṇi juga, bersama para wira keturunan Andhaka, masuk ke rimba besar untuk menemui mereka.

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
भोजाःthe Bhojas
भोजाः:
Karta
TypeNoun
Rootभोज
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रव्रजितान्gone forth, departed (into exile)
प्रव्रजितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रव्रजित
FormMasculine, Accusative, Plural
उदूत्वाhaving heard
उदूत्वा:
TypeVerb
Rootउद्-श्रु
FormAbsolutive (Gerund)
वृष्णयःthe Vṛṣṇis
वृष्णयः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष्णि
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्धकैःwith the Andhakas
अन्धकैः:
Karana
TypeNoun
Rootअन्धक
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
दुःखसंतप्तान्afflicted by sorrow
दुःखसंतप्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुःख-संतप्त
FormMasculine, Accusative, Plural
समाजग्मुःwent, came together (to meet)
समाजग्मुः:
TypeVerb
Rootसम्-गम्
FormPerfect, 3, Plural, Parasmaipada
महावनेin the great forest
महावने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहा-वन
FormNeuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
B
Bhojas
V
Vṛṣṇis
A
Andhakas
P
Pāṇḍavas
T
the great forest

Educational Q&A

A dharmic community does not desert those in distress. When the Pāṇḍavas suffer exile, allied clans respond by going to them—an ethical model of loyalty, compassion, and responsibility toward kin and friends.

News reaches the Bhojas that the grief-stricken Pāṇḍavas have left the city for the forest. The Vṛṣṇis and Andhakas, along with the Bhojas, set out into the great forest to meet them, initiating a consoling and supportive encounter.