Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

कुरुसभायां केशवागमन-सत्कारविधानम् / Preparations to Honor Keśava at the Kuru Court

प्रादुरासीन्‍न्महाउ्छब्द: खे शरीरमदृश्यत । सर्वेषु राजन देशेषु ला भवत्‌,महाराज! फिर बड़े कोलाहल होने लगा। आकाशमें सब ओर मनुष्यकी-सी आकृति दिखायी देने लगी। सम्पूर्ण देशोंमें यह अद्भुत-सी बात दिखायी दी

prādurāsīn mahā-ucchabdaḥ khe śarīram adṛśyata | sarveṣu rājan deśeṣu lābhavat mahārāja ||

Vaiśaṃpāyana berkata: Tiba-tiba bangkitlah hiruk-pikuk yang dahsyat, dan di langit terlihat suatu wujud menyerupai manusia. Wahai Raja, wahai Raja Agung, di seluruh negeri dan wilayah, kejadian ganjil lagi menakjubkan itu pun terserlah—suatu alamat buruk yang merebak ke mana-mana.

प्रादुरासीत्appeared/arose
प्रादुरासीत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रादुर् + अस्
Formलङ् (Imperfect), 3, Singular, Parasmaipada
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्चब्दःloud noise/uproar
उच्चब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootउच्चब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
खेin the sky
खे:
Adhikarana
TypeNoun
Root
FormNeuter, Locative, Singular
शरीरम्a body/form
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
अदृश्यतwas seen/appeared to sight
अदृश्यत:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formलङ् (Imperfect), 3, Singular, Ātmanepada
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
देशेषुin the lands/countries
देशेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अभवत्occurred/happened/was
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formलङ् (Imperfect), 3, Singular, Parasmaipada
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
R
rājan (the king addressed, i.e., Janamejaya)
S
sky (kha)
A
all realms/countries (sarveṣu deśeṣu)

Educational Q&A

The verse highlights how extraordinary, unsettling signs can arise when collective adharma ripens toward conflict; rulers are implicitly urged to read such portents as warnings and to restrain violence through dharmic counsel before catastrophe becomes inevitable.

As the Udyoga Parva builds toward war, a loud tumult is heard and a human-like figure is seen in the sky; this uncanny phenomenon is reported as appearing across all regions, functioning as a widespread omen of impending upheaval.