Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu

Chapter 42

नास्य पर्येषणं गच्छेत्‌ प्राचीनं नोत दक्षिणम्‌ | नार्वाचीनं कुतस्तिर्यड्नादिशं तु कथठचन,इस आत्माकी खोज करनेके लिये पूर्व, दक्षिण, पश्चिम या उत्तरकी ओर जानेकी आवश्यकता नहीं है; फिर आग्नेय आदि कोणोंकी तो बात ही क्या है? इसी प्रकार दिग्विभागसे रहित प्रदेशमें भी उसे नहीं ढूँढ़ना चाहिये

nāsya paryeṣaṇaṁ gacchet prācīnaṁ nota dakṣiṇam | nārvācīnaṁ kutaḥ tiryag nādiśaṁ tu kathaṁcana ||

Sanatsujāta mengajar bahawa Diri (ātman) bukanlah sesuatu yang dapat ditemui dengan mengembara ke mana-mana arah. Tidak perlu pergi ke timur atau selatan, mahupun ke barat atau utara; dan jika arah mata angin pun tidak terpakai, maka arah pertengahan seperti tenggara dan seumpamanya lebih-lebih lagi tidak relevan. Pencarian ātman bukanlah usaha geografi—jangan mencarinya di mana-mana wilayah yang ditentukan oleh arah, tetapi berpalinglah ke dalam melalui kebijaksanaan membezakan (viveka) dan pengetahuan diri.

not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof this (Self/it)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
पर्येषणम्search, seeking
पर्येषणम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्येषण
Formneuter, accusative, singular
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
TypeVerb
Rootगम्
Formvidhi-linga, optative (injunctive sense), third, singular, parasmaipada
प्राचीनम्eastward, to the east
प्राचीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राचीन
Formneuter, accusative, singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
उतand/also (emphatic)
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
दक्षिणम्southward, to the south
दक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदक्षिण
Formneuter, accusative, singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
अर्वाचीनम्westward, to the west
अर्वाचीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअर्वाचीन
Formneuter, accusative, singular
कुतःhow much less? whence then?
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
तिर्यक्sideways; in oblique directions
तिर्यक्:
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक्
not
:
TypeIndeclinable
Root
आदिशम्toward the intermediate directions (e.g., southeast etc.)
आदिशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआदिश
Formneuter, accusative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कथञ्चनin any way; at all
कथञ्चन:
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन

सनत्युजात उवाच

S
Sanatsujāta
Ā
Ātman (Self)