Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu

Chapter 42

एकैक: पर्युपास्ते ह मनुष्यान्‌ मनुजर्षभ । लिप्समानोड्तरं तेषां मृगाणामिव लुब्धक:,नरश्रेष्ठ! जैसे व्याध मृगोंको मारनेका छिद्र (अवसर) देखता हुआ उनकी टोहमें लगा रहता है, उसी प्रकार इनमेंसे एक-एक दोष मनुष्योंका छिद्र देखकर उनपर आक्रमण करता है

ekaikaḥ paryupāste ha manuṣyān manujarṣabha | lipsamāno 'ntaraṃ teṣāṃ mṛgāṇām iva lubdhakaḥ ||

Sanatsujāta berkata: “Wahai banteng di antara manusia, setiap (cacat nafsu itu) mengintai manusia. Mencari celah kelemahan dalam diri mereka—seperti pemburu menunggu ruang untuk menikam rusa—masing-masing menyerang apabila mendapat kesempatan.”

एकैकःeach one (individually)
एकैकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्युपास्तेwaits upon / lies in wait around
पर्युपास्ते:
TypeVerb
Rootउप-आस् (परि+उप+आस्)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
indeed / surely (emphasis)
:
TypeIndeclinable
Root
मनुष्यान्men / human beings
मनुष्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Accusative, Plural
मनुजर्षभO bull among men
मनुजर्षभ:
TypeNoun
Rootमनुज-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
लिप्समानःdesiring / seeking to obtain
लिप्समानः:
Karta
TypeVerb
Rootलिप्समान
Formशानच् (present participle, Atmanepada sense), Masculine, Nominative, Singular
अन्तरम्an opening, gap, opportunity
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
मृगाणाम्of deer / of wild animals
मृगाणाम्:
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
लुब्धकःhunter
लुब्धकः:
Karta
TypeNoun
Rootलुब्धक
FormMasculine, Nominative, Singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनर-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

सनत्युजात उवाच

S
Sanatsujāta
M
manuṣyāḥ (human beings)
L
lubdhaka (hunter)
M
mṛga (deer/prey)