Shloka 66

क्षुद्राक्षेगेव जालेन झषावपिहितावुरू । कामश्न राजन्‌ क्रोधश्व तौ प्रज्ञानं विलुम्पत:,राजन! जिस प्रकार सूक्ष्म छेदवाले जालमें फँसी हुई दो बड़ी-बड़ी मछलियाँ मिलकर जालको काट डालती हैं, उसी प्रकार ये काम और क्रोध--दोनों विवेकको लुप्त कर देते हैं

kṣudrākṣegeva jālena jhaṣāv apihitāv urū | kāmaś ca rājan krodhaś ca tau prajñānaṁ vilumpataḥ ||

Vidura memberi amaran kepada raja bahawa nafsu keinginan (kāma) dan kemarahan (krodha) apabila bergabung akan merampas daya pertimbangan. Seperti dua ekor ikan besar yang terperangkap dalam jala bermata halus lalu meronta hingga mengoyak jala, demikianlah kāma dan krodha menenggelamkan fikiran dan memusnahkan pertimbangan yang jernih, menjerumuskan pemerintah dan rumah tangga kepada keputusan yang membawa kebinasaan.

क्षुद्राक्षेगेवin a net with small holes
क्षुद्राक्षेगेव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षुद्राक्षि-जाल
FormNeuter, Locative, Singular
जालेनby/with a net
जालेन:
Karana
TypeNoun
Rootजाल
FormNeuter, Instrumental, Singular
झषौtwo fishes
झषौ:
Karta
TypeNoun
Rootझष
FormMasculine, Nominative, Dual
अपिहितौcovered/ensnared
अपिहितौ:
Karta
TypeVerb
Rootअपि-धा
FormMasculine, Nominative, Dual
उरूlarge, great
उरू:
Karta
TypeAdjective
Rootउरु
FormMasculine, Nominative, Dual
कामःdesire
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
प्रज्ञानम्discernment, wisdom
प्रज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रज्ञान
FormNeuter, Accusative, Singular
विलुम्पतःthey rob/steal away
विलुम्पतः:
Karta
TypeVerb
Rootवि-लुप्
FormMasculine, Nominative, Dual

विदुर उवाच

V
Vidura
K
King (rājan)
N
Net (jāla)
F
Fish (jhaṣa)
D
Desire (kāma)
A
Anger (krodha)

Educational Q&A

Desire and anger, acting together, steal prajñā—clear discernment—so one should restrain these impulses, especially in positions of power where a single clouded decision can cause widespread harm.

In Udyoga Parva, Vidura is counseling the king during the tense pre-war negotiations. He uses a vivid simile—two big fish trapped in a fine-meshed net—to illustrate how powerful inner impulses (kāma and krodha) can break through restraint and ruin judgment.