Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः

Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत संजययानपर्वमें श्रीकृष्णवाक्यसम्बन्धी उनतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

iti prakāraṁ śrīmahābhārate udyogaparvaṇi antargate sañjayayānaparvaṇi śrīkṛṣṇavākyasambandhī unatiṁśo 'dhyāyaḥ samāptaḥ | gāndhārarājaḥ śakuniḥ pārvatīyo nikartane yo 'kṣadevyā mānaṁ kurvan dhārtarāṣṭrasya sūta mithyābuddheḥ kuśalaṁ tāta pṛcchaḥ | tāta sañjaya! yo jūā khelakara parāye dhanasyāpaharaṇe kalāyāṁ svam sānī na rakṣati tathā duryodhanasya sadā sammānaṁ karoti, tasya mithyābuddheḥ parvatanivāsinaḥ gāndhārarājasya śakuneḥ api kuśalaṁ pṛccha |

Demikianlah berakhir bab kedua puluh sembilan dalam Udyoga Parva Śrī Mahābhārata, dalam bahagian Sañjayayāna, yang berkaitan dengan warkah Kṛṣṇa. Vāyu-deva bersabda: “Wahai Sañjaya, tanyakan juga khabar sejahtera Śakuni, raja Gāndhāra, penghuni pergunungan—yang bermegah dengan kepandaian bermain dadu dan merampas harta orang lain melalui perjudian, serta sentiasa memuji dan memuliakan Duryodhana. Tanyakan juga kesejahteraan orang yang tersesat akalnya itu.”

गान्धारराजःthe king of Gandhāra
गान्धारराजः:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारराज
FormMasculine, Nominative, Singular
शकुनिःŚakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्वतीयःmountain-dwelling
पर्वतीयः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर्वतीय
FormMasculine, Nominative, Singular
निकर्तनेin/at Nikartana (a place)
निकर्तने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिकर्तन
FormNeuter, Locative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्यूतधृतिःone skilled/steadfast in gambling
द्यूतधृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यूतधृति
FormMasculine, Nominative, Singular
अक्षदेवीthe goddess of dice (personified gambling)
अक्षदेवी:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
मानम्honour, respect
मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमान
FormMasculine, Accusative, Singular
कुर्वन्doing, showing (respect)
कुर्वन्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (participle), Singular
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra / of the Dhārtarāṣṭra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
सूतO charioteer (Sañjaya)
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Vocative, Singular
मिथ्याबुद्धेःof the wrong-minded one
मिथ्याबुद्धेः:
TypeNoun
Rootमिथ्याबुद्धि
FormFeminine, Genitive, Singular
कुशलम्welfare, well-being
कुशलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुशल
FormNeuter, Accusative, Singular
तातdear one / son (term of address)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
पृच्छेःyou ask / you should ask
पृच्छेः:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormPresent, Second, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva
S
Sañjaya
Ś
Śrī Kṛṣṇa
Ś
Śakuni
G
Gāndhāra
D
Duryodhana
D
Dhṛtarāṣṭra (via dhārtarāṣṭra)

Educational Q&A

The passage condemns unethical skill—especially gambling used to seize others’ wealth—and exposes how flattery and alliance with adharma (here, honoring Duryodhana while practicing deceit) reflects ‘mithyā-buddhi’, a distorted moral judgment.

This is a chapter-colophon and a pointed remark within the envoy/diplomacy context: Vāyu-deva instructs Sañjaya to inquire after Śakuni’s welfare as well, but does so with moral irony, highlighting Śakuni’s notorious role as a deceitful gambler and instigator on the Kaurava side.