Next Verse

Shloka 1

Śikhaṇḍinī’s Marriage Arrangement and the Daśārṇa Envoy’s Accusation (शिखण्डिनी-विवाह-विप्रलम्भ-प्रसङ्गः)

ऑपनआक्रात बछ। अं क्ाज एकनवर्त्याधिकशततमो< ध्याय: ट्रुपदपत्नीका उत्तर, द्रुपदके द्वारा नगररक्षाकी व्यवस्था और देवाराधन तथा शिखण्डिनीका वनमें जाकर स्थूणाकर्ण नामक यक्षसे अपने दुःखनिवारणके लिये प्रार्थना करना भीष्म उवाच तत: शिखण्डिनो माता यथातत्त्वं नराधिप । आचचक्षे महाबाहो भरत्रें कन्‍्यां शिखण्डिनीम्‌,भीष्मजी कहते हैं--महाबाहु नरेश्वर! तब शिखण्डीकी माताने अपने पतिसे यथार्थ रहस्य बताते हुए कहा--“यह पुत्र शिखण्डी नहीं, शिखण्डिनी नामवाली कन्या है

bhīṣma uvāca | tataḥ śikhaṇḍino mātā yathātattvaṃ narādhipa | ācacakṣe mahābāho bhartre kanyāṃ śikhaṇḍinīm ||

Bhishma berkata: “Kemudian, wahai raja, ibu Shikhandi menyingkap perkara itu tepat sebagaimana hakikatnya. Wahai pemerintah yang perkasa, dia berkata kepada suaminya: ‘Ini bukanlah seorang anak lelaki bernama Shikhandi; dia ialah seorang anak perempuan bernama Shikhandinī.’”

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
शिखण्डिनःof Shikhandin
शिखण्डिनः:
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
माताmother
माता:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Singular
यथातत्त्वम्as it truly was; in accordance with the facts
यथातत्त्वम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा-तत्त्व
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
आचचक्षेtold; related; explained
आचचक्षे:
TypeVerb
Rootचक्ष्
FormPerfect, Third, Singular
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Vocative, Singular
भर्त्रेto (her) husband
भर्त्रे:
Sampradana
TypeNoun
Rootभर्तृ
FormMasculine, Dative, Singular
कन्याम्a girl; daughter
कन्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Accusative, Singular
शिखण्डिनीम्Shikhandini (name of the girl)
शिखण्डिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिखण्डिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śikhaṇḍi
Ś
Śikhaṇḍinī
Ś
Śikhaṇḍi’s mother
Ś
Śikhaṇḍi’s father (husband of the mother)
N
Narādhipa (addressed king)