Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

अम्बा–राम–भीष्म संवादः

Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge

परशुरामजी बोले--काशिराजकी पुत्री! तू पुन: सोचकर बता। यद्यपि भीष्म तेरे लिये वन्दनीय है, तथापि मेरे कहनेसे वह तेरे चरणोंको अपने सिरपर उठा लेगा ।। अम्बोवाच जहि भीष्म॑ रणे राम गर्जन्तमसुरं यथा । समाहूतो रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम्‌ । प्रतिश्रुत॑ च यदपि तत्‌ सत्यं कर्तुमहसि,अम्बा बोली--राम! यदि आप मेरा प्रिय करना चाहते हैं तो युद्धमें आमन्त्रित हो, असुरके समान गर्जना करनेवाले भीष्मको मार डालिये और आपने जो प्रतिज्ञा कर रखी है, उसे भी सत्य कीजिये

rāma uvāca—kāśirājakī putri! tvaṁ punaḥ socayitvā vada. yadyapi bhīṣmas te vandanīyaḥ, tathāpi mama vacanād asau tava caraṇau śirasi dhārayiṣyati.

ambovāca—jahi bhīṣmaṁ raṇe rāma garjantam asuraṁ yathā. samāhūto raṇe rāma mama ced icchasi priyam. pratiśrutaṁ ca yad api tat satyaṁ kartum arhasi.

Rāma (Paraśurāma) berkata: “Wahai puteri raja Kāśī, fikirkan sekali lagi dan beritahulah aku. Walaupun Bhīṣma layak engkau hormati, namun dengan kata-kataku, dia akan mengangkat kakimu ke atas kepalanya.” Ambā menjawab: “Jika engkau mahu melakukan apa yang paling aku kehendaki, wahai Rāma, maka sambutlah perang; tewaskan Bhīṣma yang mengaum seperti asura, setelah engkau mencabarnya bertempur; dan jadikanlah benar ikrar yang telah engkau ucapkan.”

अम्बाAmba
अम्बा:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बा
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
जहिslay
जहि:
TypeVerb
Rootहन्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
रामO Rama (Parashurama)
राम:
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Vocative, Singular
गर्जन्तम्roaring
गर्जन्तम्:
TypeAdjective
Rootगर्जत्
FormMasculine, Accusative, Singular
असुरम्a demon
असुरम्:
TypeNoun
Rootअसुर
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
समाहूतःhaving been challenged/summoned
समाहूतः:
TypeAdjective
Rootसम्-आ-हू (समाहू)
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
रामO Rama
राम:
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Vocative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
इच्छसिyou desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
प्रियम्what is dear / a favor
प्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिश्रुतम्promised
प्रतिश्रुतम्:
TypeAdjective
Rootप्रतिश्रुत
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्which/that
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सत्यम्truth / true (thing)
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्तुम्to do / to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormInfinitive (Tumun)
अर्हसिyou ought / you are able
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada

राम उवाच

R
Rāma (Paraśurāma)
A
Ambā
B
Bhīṣma
K
King of Kāśī (Kāśirāja)
K
Kāśī

Educational Q&A

The passage foregrounds satya (truthfulness) and the moral weight of a pratiśruti (pledge). Ambā appeals to Paraśurāma’s duty to uphold his word, even when it entails confronting a venerable elder like Bhīṣma—showing how dharma can demand difficult action when honor, promises, and justice collide.

Paraśurāma urges Ambā to reconsider, asserting that Bhīṣma—though reverable—would submit out of respect for Paraśurāma’s command. Ambā rejects mere submission and asks Paraśurāma to challenge Bhīṣma in battle, kill him, and thereby fulfill the promise he has undertaken on her behalf.