Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Udyoga-parva Adhyāya 165 — Bhīṣma’s Appraisal and Karṇa’s Rebuttal (भीष्म–कर्ण विवादः)

एतस्य रथसिंहस्य तवार्थे राजसत्तम । पराक्रम यथेन्द्रस्य द्रक्ष्यन्ति कुरवो युधि,नृपश्रेष्ठ! रथियोंमें सिंहके समान पराक्रमी ये काम्बोजराज तुम्हारे लिये युद्धमें इन्द्रके समान पराक्रम प्रकट करेंगे और समस्त कौरव इनके पराक्रमको देखेंगे

etasya rathasiṁhasya tavārthe rājasattama | parākramaṁ yathendrasya drakṣyanti kuravo yudhi ||

Bhishma berkata: “Wahai raja yang terbaik, demi tuanku, para pahlawan Kuru akan menyaksikan di medan perang keperkasaan ‘singa di antara para pejuang kereta’ ini—raja Kamboja—yang menzahirkan keberanian laksana Indra. Keperkasaannya akan terserlah di gelanggang perang, dan kaum Kaurava akan menyaksikannya.”

एतस्यof this
एतस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
रथसिंहस्यof the lion among chariot-warriors
रथसिंहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरथसिंह
FormMasculine, Genitive, Singular
तवfor you / your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
अर्थेin the cause (of)
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
पराक्रमम्valor, prowess
पराक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
द्रक्ष्यन्तिwill see
द्रक्ष्यन्ति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Kuru/Kauravas
I
Indra
K
Kamboja king
B
battle (yuddha)

Educational Q&A

The verse highlights the kshatriya ideal of demonstrated valor in service of one’s chosen cause: a warrior’s excellence is measured by steadfast performance in battle, and leaders rely on capable allies whose prowess inspires confidence and deterrence.

In Udyoga Parva’s war-preparation context, Bhishma reassures the addressed king (Duryodhana in this section) by praising an allied Kamboja ruler as a ‘lion among chariot-fighters,’ predicting that the Kuru forces will witness his Indra-like prowess on the battlefield.