Shloka 50

एकार्णवे च स्वपता निहतौ मधुकैटभौ । जन्मान्तरमुपागम्य हयग्रीवस्तथा हत:

ekārṇave ca svapatā nihatāu madhukaiṭabhau | janmāntaram upāgamya hayagrīvas tathā hataḥ ||

Vidura berkata: “Di lautan kosmik yang tunggal, ketika (Tuhan) berbaring dalam tidur yoga, Madhu dan Kaiṭabha telah dibunuh. Dan kemudian, setelah mengambil kelahiran yang lain, Hayagrīva juga dibunuh demikian.” Maksudnya: makhluk yang paling gagah sekalipun, yang bangkit kerana kuasa atau keadaan, tetap menemui kebinasaan apabila menentang tertib Ilahi; kekuatan tanpa dharma tidak menjamin kemenangan yang berkekalan.

एकin one
एक:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अर्णवेocean
अर्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्णव
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्वपताwhile sleeping / by (him) sleeping
स्वपता:
Karana
TypeVerb
Rootस्वप्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Instrumental, Singular
निहतौwere slain
निहतौ:
TypeVerb
Rootनि-हन्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Dual
मधुMadhu (name)
मधु:
Karta
TypeNoun
Rootमधु
FormMasculine, Nominative, Dual
कैटभौKaiṭabha (name)
कैटभौ:
Karta
TypeNoun
Rootकैटभ
FormMasculine, Nominative, Dual
जन्मbirth
जन्म:
Karma
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्तरम्another (interval/one) (i.e., another birth)
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
उपागम्यhaving attained/entered
उपागम्य:
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage), true
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta
TypeNoun
Rootहयग्रीव
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
हतःwas slain
हतः:
TypeVerb
Rootहन्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
M
Madhu
K
Kaiṭabha
H
Hayagrīva
E
Ekārṇava (the single cosmic ocean)

Educational Q&A

Vidura uses mythic examples to show that adharma and arrogance are ultimately self-defeating: even powerful adversaries are destroyed when they stand against the sustaining order (dharma).

Vidura cites two well-known demon figures—Madhu-Kaiṭabha and Hayagrīva—saying they were slain even under extraordinary circumstances, to warn that power and advantage do not protect those who act against righteousness.