ययातिदौहित्रपुण्यसमुच्चयः | Yayāti and the Grandsons’ Consolidation of Merit
नारदजी कहते हैं--इसी समय उन राजाओंने अपनी माता माधवीको देखा, जो मृगोंकी भाँति उन्हींके साथ विचरती हुई क्रमश: वहाँ आ पहुँची थी। उसे प्रणाम करके राजाओंने इस प्रकार पूछा--'तपोधने! यहाँ आपके पधारनेका क्या प्रयोजन है? हम आपकी किस आज्ञाका पालन करें? हम सभी आपके पुत्र हैं; अतः हमें आप योग्य सेवाके लिये आज्ञा प्रदान करें” ।। तेषां तद् भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा । पितरं समुपागच्छद् ययातिं सा ववन्द च,उनकी ये बातें सुनकर माधवीको बड़ी प्रसन्नता हुई। वह अपने पिता ययातिके पास गयी और उसने उन्हें प्रणाम किया
nārada uvāca—etasminn eva kāle te rājānaḥ svamātaraṃ mādhavīṃ dadṛśuḥ, yā mṛgīva taiḥ saha vicaramāṇā kramāś tatraivopāgatā. tāṃ praṇamya rājānaḥ evam apṛcchan—“tapodhane! iha bhavatyā āgamanasya kiṃ prayojanam? vayaṃ tava kām ājñāṃ pālayāma? vayaṃ sarve tava putrāḥ; ataḥ yogyasevāyai asmān ājñāpayasva.” teṣāṃ tad bhāṣitaṃ śrutvā mādhavī parayā mudā pitaram upāgacchat; yajātiṃ sā vavande ca.
Nārada berkata: Pada saat itu juga para raja melihat ibu mereka, Mādhavī, yang—seperti rusa betina bergerak bersama kawanan—telah merayau bersama mereka dan kini tiba di sana menurut waktunya. Setelah menunduk memberi hormat, para raja bertanya: “Wahai engkau yang kaya dengan tapa, apakah tujuan kedatanganmu ke sini? Perintah apakah yang harus kami patuhi? Kami semua adalah anak-anakmu; maka perintahkanlah kami pada khidmat yang patut.” Mendengar kata-kata mereka, Mādhavī dipenuhi sukacita; ia pergi kepada ayahnya Yayāti dan bersujud hormat kepadanya.
नारद उवाच
The verse highlights dharma expressed as reverence and readiness to serve one’s mother and elders. The kings’ humility—bowing first, then asking what duty they should perform—models ethical conduct grounded in obedience, gratitude, and proper service (yogyasevā).
The kings encounter their mother Madhavi, who has been moving along with them. They respectfully inquire why she has come and what she wishes them to do. Pleased by their words, Madhavi goes to her father Yayati and offers him obeisance.