Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Udyoga Parva, Adhyāya 101: Bhogavatī-varṇana, Nāga-vaṃśa-kathana, and Sumukha-vivāha-prastāva

आसां तु पयसा मिश्र पयो निर्मथ्य सागरे | मन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैरसुरसंहितै:,देवसारथे! देवताओंने असुरोंसे मिलकर मन्दराचलको मथानी बनाकर इन्हीं धेनुओंके दूधसे मिश्रित क्षीरसागरकी दुग्धराशिका मन्थन किया और उससे वारुणी, लक्ष्मी एवं अमृतको प्रकट किया। तत्पश्चात्‌ उस समुद्रामन्थनसे अश्वराज उच्चै:श्रवा तथा मणिरत्न कौस्तुभका भी प्रादुर्भाव हुआ था

āsāṃ tu payasā miśraṃ payo nirmathya sāgare | manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā devair asurasaṃhitaiḥ ||

Nārada berkata: “Kemudian, dengan susu daripada lembu-lembu itu, para dewa—bersama-sama para asura—menggoncang lautan yang airnya telah bercampur susu, menjadikan Gunung Mandara sebagai batang penggoncang. Daripada penggoncangan itu terbit Vāruṇī, Śrī (Lakṣmī), dan amṛta; dan sesudahnya muncul juga raja kuda Uccaiḥśravā serta permata Kaustubha.”

आसाम्of these (cows)
आसाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Genitive, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पयसाwith milk
पयसा:
Karana
TypeNoun
Rootपयस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
मिश्रmixed
मिश्र:
TypeAdjective
Rootमिश्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पयःmilk
पयः:
Karma
TypeNoun
Rootपयस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
निर्मथ्यhaving churned
निर्मथ्य:
TypeVerb
Rootनि-√मथ्
FormLyap (absolutive/gerund)
सागरेin the ocean
सागरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Locative, Singular
मन्थानम्the churning-rod
मन्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्थान
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्दरम्Mandara (mountain)
मन्दरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्दर
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
TypeVerb
Root√कृ
FormKtvā (absolutive/gerund)
देवैःby the gods
देवैः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
असुर-संहितैःtogether with the asuras
असुर-संहितैः:
Karta
TypeAdjective
Rootअसुरसंहित
FormMasculine, Instrumental, Plural

नारद उवाच

N
Nārada
D
Devas (gods)
A
Asuras
K
Kṣīrasāgara (Ocean of Milk)
M
Mandara (Mandarācala)
V
Vāruṇī
L
Lakṣmī (Śrī)
A
Amṛta
U
Uccaiḥśravā
K
Kaustubha

Educational Q&A

The verse suggests that even opposing groups can unite for a common goal, but the benefits gained (wealth, power, immortality) must be handled under dharma; otherwise, they become seeds of further rivalry and moral decline.

Nārada recounts the mythic churning of the Ocean of Milk: the devas and asuras cooperate, using Mandara as the churning rod, and from the churning emerge Vāruṇī, Lakṣmī, amṛta, the horse Uccaiḥśravā, and the jewel Kaustubha.