Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्

Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects

ब्राह्मणानां सदासूयाद्‌ बाल्याद्‌ वैरोचनो बलि: । अथास्माच्छीरपाक्रामद्‌ या$स्मिन्नासीत्‌ प्रतापिनी,विरोचनकुमार बलि बाल्यकालसे ही सदा ब्राह्मणोंपर दोषारोपण करते थे; इसलिये उनकी राजलक्ष्मी, जो शत्रुओंको संताप देनेवाली थी, उनके पाससे हट गयी

brāhmaṇānāṃ sadāsūyād bālyād vairocano baliḥ | athāsmāc chīrapākrāmad yā’sminn āsīt pratāpinī ||

Utathya berkata: “Sejak kecil, Bali putera Virocana sentiasa mencari-cari kesalahan para Brahmin. Maka Śrī—tuah dan kemuliaan kerajaan—yang pernah bersemayam padanya, gagah dan membakar musuh, pun meninggalkannya.”

ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
असूयात्from envy / from fault-finding
असूयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअसूया
FormFeminine, Ablative, Singular
बाल्यात्from childhood
बाल्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबाल्य
FormNeuter, Ablative, Singular
वैरोचनःson of Virocana (Vairochana)
वैरोचनः:
Karta
TypeAdjective
Rootवैरोचन
FormMasculine, Nominative, Singular
बलिःBali
बलिः:
Karta
TypeNoun
Rootबलि
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen / and then
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
अस्मात्from him
अस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Ablative, Singular
श्रीःfortune / royal prosperity
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
पाक्रमत्departed / went away
पाक्रमत्:
Karma
TypeVerb
Rootपाक्रम् (पक्रम्)
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
याwhich (she who)
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Singular
अस्मिन्in him
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular
प्रतापिनीmighty; causing torment (to foes)
प्रतापिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतापिन्
FormFeminine, Nominative, Singular

उतथ्य उवाच

U
Utathya
B
Bali
V
Virocana
B
Brahmins (Brāhmaṇas)
Ś
Śrī (royal fortune/prosperity)

Educational Q&A

Persistent asūyā—habitual fault-finding and contempt—toward Brahmins (symbols of learning, ritual order, and moral counsel) undermines dharma; when dharma is weakened, śrī (legitimate prosperity and sovereignty) withdraws, leading to decline.

Utathya cites Bali’s lifelong tendency to disparage Brahmins as the cause of his loss of royal fortune: the powerful, enemy-scorching prosperity that resided in him leaves him because of this ethical failing.