Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda

Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna

ब्राह्मणो जायमानो हि पृथिव्यामनुजायते । ईश्वर: सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये,ब्राह्मण जन्मकालसे ही भूतलपर धर्मकोषकी रक्षाके लिये अन्य सब वर्णोका नियन्ता होता है

brāhmaṇo jāyamāno hi pṛthivyām anujāyate | īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ dharmakośasya guptaye ||

Purūravas berkata: “Apabila seorang brāhmaṇa lahir di bumi, seolah-olah dia dilahirkan sekali lagi sebagai penjaga khazanah moral dunia. Dia ditetapkan untuk berdiri sebagai kuasa pengatur atas segala makhluk, demi melindungi dan memelihara gedung dharma.”

ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
जायमानःbeing born
जायमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootजायमान
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
अनुafter/along; in accordance
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
जायतेis born/comes into being
जायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
ईश्वरःlord/controller
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
धर्मकोशस्यof the treasury/store of dharma
धर्मकोशस्य:
TypeNoun
Rootधर्मकोश
FormMasculine, Genitive, Singular
गुप्तयेfor protection/guarding
गुप्तये:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुप्ति
FormFeminine, Dative, Singular

पुरूरवा उवाच

P
Purūravas
B
brāhmaṇa
P
pṛthivī (earth)
D
dharma-kośa (treasury of dharma)

Educational Q&A

The verse presents the brāhmaṇa’s ideal function as safeguarding and preserving dharma—conceived as a ‘treasury’—and exercising moral-regulative authority for the welfare of all beings, not for personal dominance.

Purūravas is speaking in a didactic context within Śānti Parva, articulating a normative view of social and ethical order: the brāhmaṇa, by birth and vocation, is portrayed as a protector of dharma and a stabilizing guide for society.