Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda

Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna

यो राजानं नवेद्‌ बुद्धया सर्वतः परिपूर्णया । ब्राह्मणो हि कुले जात: कृतप्रज्ञो विनीतवान्‌,तथा जो सर्वतोभावसे परिपूर्ण अपनी बुद्धिके द्वारा राजाको सन्मार्गपर ले जा सके; क्योंकि जो ब्राह्मण उत्तम कुलमें उत्पन्न, विशुद्ध बुद्धिसे युक्त और विनयशील होता है, वह विचित्र वाणी बोलकर राजाको कल्याणके पथपर ले जाता है। जो ब्राह्मणका बताया हुआ धर्म है, उसीको राजा आचरणमें लाता है

yaḥ rājānaṁ naved buddhyā sarvataḥ paripūrṇayā | brāhmaṇo hi kule jātaḥ kṛtaprajño vinītavān |

Seorang Brahmana—lahir daripada keturunan mulia, dikurniai pertimbangan yang matang, dan terdidik dalam kerendahan hati—hendaklah, dengan akal yang sempurna pada segala sisi, membimbing raja ke jalan yang benar. Kerana Brahmana sedemikian, bertutur dengan kemahiran dan wawasan, menuntun pemerintah menuju kesejahteraan; dan raja hendaklah mengamalkan dharma yang diajarkan oleh Brahmana itu.

यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
नयेत्should lead
नयेत्:
TypeVerb
Rootनी
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
बुद्ध्याby (his) intellect
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
सर्वतःin every way / from all sides
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
परिपूर्णयाfully complete
परिपूर्णया:
Karana
TypeAdjective
Rootपरिपूर्ण
FormFeminine, Instrumental, Singular
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कुलेin a family
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
जातःborn
जातः:
TypeAdjective
Rootजात
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
कृतप्रज्ञःof accomplished wisdom
कृतप्रज्ञः:
TypeAdjective
Rootकृतप्रज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
विनीतवान्possessed of humility/discipline
विनीतवान्:
TypeAdjective
Rootविनीतवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

ऐल उवाच

A
Aiḷa (speaker)
R
rājā (king)
B
brāhmaṇa (Brahmin)

Educational Q&A

The verse teaches that righteous governance depends on wise counsel: a king should be guided by a Brahmin who is intellectually complete, ethically disciplined, and humble, and the king should enact in practice the dharma thus taught.

Aiḷa is describing the proper relationship between spiritual-intellectual authority and royal power: the qualified Brahmin provides direction toward the right path, and the king follows that instruction by implementing dharma in conduct and policy.