Previous Verse
Next Verse

Shloka 276

Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)

अनपेक्ष्यैव पितरं गाड़ेयं विदुरं तथा । सुबलपुत्र शकुनिने राजा धृतराष्ट्रको दुर्योधनकी यह अवस्था सूचित की। पुत्रके प्रति अधिक आसक्त होनेके कारण पिता धुृतराष्ट्रने अन्यायमें स्थित हो उसकी इच्छाका अनुमोदन किया। इस विषयमें उन्होंने अपने पिता (ताऊ) गंगानन्दन भीष्म तथा भाई विदुरसे राय लेनेकी भी इच्छा नहीं की

anapekṣyaiva pitaraṃ gāṅgeyaṃ viduraṃ tathā | subalaputraśakunine rājā dhṛtarāṣṭrako duryodhanakī yaha avasthā sūcit kī | putrake prati adhika āsakta honeke kāraṇa pitā dhṛtarāṣṭrane anyāyameṃ sthita ho usakī icchākā anumodan kiyā | is viṣayameṃ unhoṃne apane pitā (tāū) gaṅgānandana bhīṣma tathā bhāī vidurase rāy lenekī bhī icchā nahīṃ kī

Yudhiṣṭhira berkata: “Tanpa berunding dengan ayahnya, juga tanpa meminta pandangan Gāṅgeya Bhīṣma dan Vidura, Raja Dhṛtarāṣṭra memaklumkan kepada Śakuni, putera Subala, tentang keadaan Duryodhana. Kerana terlalu terikat pada anaknya, Dhṛtarāṣṭra—berdiri di pihak kezaliman—mengiyakan kehendak Duryodhana. Dalam hal ini, dia bahkan tidak berhasrat pun untuk mendapatkan nasihat daripada Bhīṣma, putera Gaṅgā, atau daripada saudaranya Vidura.”

अनपेक्ष्यwithout consulting / disregarding
अनपेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअनपेक्ष् (धातु) / अपेक्षा (प्रातिपदिक)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्ययभाव), कर्तरि, absolutive/gerund
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
गाङ्गेयम्Gāṅgeya (Bhīṣma)
गाङ्गेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाङ्गेय
FormMasculine, Accusative, Singular
विदुरम्Vidura
विदुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाalso / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सुबलपुत्रशकुनिनाby Śakuni, son of Subala
सुबलपुत्रशकुनिना:
Karana
TypeNoun
Rootसुबल-पुत्र-शकुनि
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
B
Bhīṣma (Gāṅgeya, Gaṅgānandana)
V
Vidura
Ś
Śakuni
S
Subala
G
Gaṅgā

Educational Q&A

A ruler’s judgment collapses when blinded by attachment: ignoring wise counsel (Bhīṣma, Vidura) and aligning with injustice leads to ethical and political ruin. Dharma requires consultation, restraint, and impartiality—especially when one’s own child is involved.

Yudhiṣṭhira describes how Dhṛtarāṣṭra, driven by affection for Duryodhana, bypassed senior advisors and instead communicated with Śakuni, thereby enabling Duryodhana’s agenda and effectively consenting to an unrighteous course.