Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti

प्रतिलोमप्रसूतानां वर्णानां चैव य: स्मृत:,विलोम कमसे उत्पन्न हुए वर्णसंकरोंका जो धर्म है, उससे भी आप अपरिचित नहीं हैं। देश, जाति और कुलके धर्मोंका क्‍या लक्षण है, उसे आप अच्छी तरह जानते हैं। वेदोंमें प्रतिपादित तथा शिष्ट पुरुषोंद्वारा कथित धर्मोकोी भी आप सदासे ही जानते हैं

pratilomaprasūtānāṃ varṇānāṃ caiva yaḥ smṛtaḥ | deśa-jāti-kula-dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ caiva vettha ha | vedeṣu pratipāditānāṃ śiṣṭaiś ca kathitānāṃ dharmāṇāṃ ca sadā vidvān asi ||

Vaiśampāyana berkata: “Engkau juga tidak asing dengan peraturan tingkah laku yang ditetapkan bagi mereka yang lahir daripada penyatuan yang dianggap ‘melawan tertib’, serta bagi golongan campuran yang terhasil daripadanya. Engkau mengetahui dengan jelas tanda-tanda yang membezakan dharma menurut wilayah, komuniti, dan keturunan. Dan sejak lama engkau mahir dalam dharma yang diajarkan dalam Veda serta diteguhkan oleh kata-kata dan amalan orang berbudaya dan berilmu.”

प्रतिलोमप्रसूतानाम्of those born from reverse (inter-varna) unions
प्रतिलोमप्रसूतानाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootप्रतिलोम-प्रसूता
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
वर्णानाम्of the varnas/classes
वर्णानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यःwhich/that (dharma)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis remembered/declared (in tradition)
स्मृतः:
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Veda
Ś
Śiṣṭa (exemplary learned persons)

Educational Q&A

Dharma is understood through multiple authorities: Vedic teaching, Smṛti prescriptions, and the lived guidance of śiṣṭas (exemplary learned people), along with contextual duties tied to region, community, and lineage.

Vaiśampāyana emphasizes the listener’s competence in dharma-discourse, noting that the person addressed already knows even complex social-legal categories (mixed classes and ‘reverse-order’ births) and the markers of customary duties, preparing the ground for further instruction in Śānti Parva.