Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Śānti Parva Adhyāya 43 — Yudhiṣṭhira’s Stuti of Kṛṣṇa

Assembly Hymn of Many Names

वरिष्ठ उग्रसेनानी: सत्यो वाजसनिर्गुह: । अच्युतश्न्यावनो<रीणां संस्कृतो विकृतिर्वष:,'सबसे श्रेष्ठ, भयंकर सेनापति, सत्यस्वरूप, अन्नदाता तथा स्वामी कार्तिकिय भी आप ही हैं। आप स्वयं कभी युद्धसे विचलित न होकर शत्रुओंको पीछे हटा देते हैं। संस्कार- सम्पन्न द्विज और संस्कारशून्य वर्णसंकर भी आपके ही स्वरूप हैं। आप कामनाओंकी वर्षा करनेवाले वृष (धर्म) हैं

variṣṭha ugra-senānīḥ satyo vāja-sannirguhaḥ | acyuta-śnyāvano 'rīṇāṃ saṃskṛto vikṛtir vṛṣaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: “Engkaulah yang terutama—panglima bala tentera yang garang; Engkaulah Kebenaran itu sendiri, dan pemberi rezeki. Engkaulah juga tuan Kārttikeya. Teguh tidak tergoyah dalam peperangan, Engkau menghalau musuh hingga berundur. Baik yang dwija—dua kali lahir—yang disucikan oleh upacara, mahupun yang bercampur kelahiran tanpa penyucian, semuanya adalah penzahiran-Mu. Engkaulah Lembu Dharma, yang menurunkan hujan pemenuhan segala hasrat.”

वरिष्ठःthe best, most excellent
वरिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (वर-तमप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
उग्रसेनानीःthe fierce commander (general)
उग्रसेनानीः:
Karta
TypeNoun
Rootउग्रसेनानी (उग्र + सेनानी)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यःtrue; embodiment of truth
सत्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वाजसनिर्गुहःprovider/bestower of food (lit. of sustenance)
वाजसनिर्गुहः:
Karta
TypeNoun
Rootवाजसनिर्गुह (वाजस + निर्गुह)
FormMasculine, Nominative, Singular
अच्युतःAcyuta (the unfailing one)
अच्युतः:
Karta
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
श्न्यावनःone who does not swerve in battle (epithet; reading uncertain)
श्न्यावनः:
Karta
TypeNoun
Rootश्न्यावन
FormMasculine, Nominative, Singular
अरीणाम्of enemies
अरीणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Genitive, Plural
संस्कृतःrefined; well-formed; consecrated
संस्कृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंस्कृत (सम् + कृ + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
विकृतिःalteration; deviation; distortion
विकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootविकृति
FormFeminine, Nominative, Singular
वृषःbull; (by extension) Dharma
वृषः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Acyuta (Kṛṣṇa/Viṣṇu)
K
Kārttikeya (Skanda)
E
enemies (arīṇām)
D
Dharma (vṛṣa as its emblem)

Educational Q&A

The verse presents a theological-ethical vision in which the divine encompasses opposites: truth and power, nourishment and warfare, refined social-religious order and its deviations. It frames Dharma as a divine principle that sustains society and also governs righteous force in conflict.

Vaiśampāyana continues a eulogistic description of the supreme being addressed as Acyuta, attributing to him multiple cosmic and martial identities (including Kārttikeya) and asserting that all social types—both saṃskṛta (ritually refined) and vikṛta (unrefined/mixed)—are included within his manifestation.