Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

दानपात्रापात्र-निर्णयः / Determining Worthy Gifts, Recipients, and Permissible Food

आपत्सु च यथा नीति: प्रणेतव्या द्विजोत्तम | धर्म्यमालक्ष्य पन्थानं विजयेयं कथं महीम्‌,द्विजश्रेष्ठल आपत्तिकालमें मुझे कैसी नीतिसे काम लेना चाहिये? धर्मके अनुकूल मार्गपर दृष्टि रखते हुए मैं किस प्रकार इस पृथ्वीपर विजय पा सकता हूँ?

āpatsu ca yathā nītiḥ praṇetavyā dvijottama | dharmyam ālakṣya panthānaṃ vijayeyam kathaṃ mahīm ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai yang terbaik antara kaum dwija, apabila malapetaka menimpa, bagaimanakah dasar dan tingkah laku harus diarahkan? Dengan memandang jalan yang selaras dengan dharma, dengan cara apakah aku dapat meraih kedaulatan atas bumi ini?”

आपत्सुin calamities
आपत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथाas; how
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नीतिःpolicy; conduct; strategy
नीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनीति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रणेतव्याis to be applied/laid down; should be followed
प्रणेतव्या:
TypeVerb
Rootप्र-नी
FormGerundive (tavya), Feminine, Nominative, Singular, Passive sense (obligation)
द्विजोत्तमO best of the twice-born (brahmin)
द्विजोत्तम:
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्म्यम्righteous; in accordance with dharma
धर्म्यम्:
TypeAdjective
Rootधर्म्य
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
आलक्ष्यhaving observed/kept in view
आलक्ष्य:
TypeVerb
Rootआ-लक्ष्
FormAbsolutive (ktvā-lyap), Active
पन्थानम्path; course
पन्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपथिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
विजयेयम्may I conquer; could I win
विजयेयम्:
TypeVerb
Rootवि-जि
FormOptative (Potential), First, Singular, Parasmaipada
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
महीम्the earth; land
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
D
dvijottama (addressed Brahmin sage)
M
mahī (the earth/kingdom)