Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

स वाचा कर्मणा चैव मनसा च द्विजर्षभ । प्रसादयति भूतानि त्रिविधे वर्त्मनि स्थित:

sa vācā karmaṇā caiva manasā ca dvijarṣabha | prasādayati bhūtāni trividhē vartmani sthitaḥ ||

Wahai lembu di antara yang dua kali lahir, berteguh pada jalan tiga serangkai, ia menenteramkan semua makhluk—melalui kata-kata, melalui perbuatan, dan melalui fikiran. Dengan menyelaraskan ucapan, tindakan, dan niatnya menurut disiplin amalan serta pemahaman, ia menjadi punca kedamaian bagi dunia di sekelilingnya.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाचाby speech
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मनसाby mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्विजर्षभO bull among the twice-born (best Brahmin)
द्विजर्षभ:
TypeNoun
Rootद्विज-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रसादयतिpleases/propitiates
प्रसादयति:
TypeVerb
Rootप्रसादय् (प्र+सद् caus.)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
त्रिविधेin the threefold
त्रिविधे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्रिविध
FormNeuter, Locative, Singular
वर्त्मनिpath/way
वर्त्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्त्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
TypeAdjective
Rootस्था (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (speaker)
द्विजश्रेष्ठ/द्विजर्षभ (addressed brāhmaṇa)

Educational Q&A

True dharmic excellence is holistic: one should cultivate purity and restraint in speech, action, and mind. When these three are harmonized and grounded in disciplined paths of life, one naturally becomes beneficial and soothing to all beings.

A brāhmaṇa speaker describes the mark of an exemplary person: someone established in a threefold discipline who, by his words, deeds, and inner intention, pacifies and pleases living beings—presenting an ethical ideal typical of Śānti Parva’s instruction.