Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon

एवमेक॑ सांख्ययोगं वेदारण्यकमेव च,इस प्रकार आत्मा और अनात्माका विवेक करानेवाला सांख्य, चित्तवृत्तियोंके निरोधका उपदेश देनेवाला योग, जीव और ब्रह्मके अभेदका बोध करानेवाला वेदोंका आरण्यकभाग (उपनिषद्‌) तथा भक्तिमार्गका प्रतिपादन करनेवाला पाउचरात्र आगम--ये सब शास्त्र एक लक्ष्यके साधक होनेके कारण एक बताये जाते हैं। ये सब एक-दूसरेके अंग हैं। सारे कर्मोंको भगवान्‌ नारायणके चरणारविन्दोंमें समर्पित कर देना यह एकान्त भक्तोंका धर्म है

evaṁ ekaṁ sāṅkhyayogaṁ vedāraṇyakam eva ca | pañcarātrāgamaṁ caiva bhaktimārga-pradarśakam || ete sarve śāstrāṇi ekalakṣya-sādhakāni iti ekam ucyante | anyonyāṅgāni caite | sarvakarmāṇi bhagavato nārāyaṇasya caraṇāravindeṣu samarpayitum ekānta-bhaktānāṁ dharmaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: Demikianlah, Sāṅkhya—yang mengajarkan pembedaan antara Diri (Ātman) dan bukan-Diri; Yoga—yang mengajarkan pengekangan gelora dan perubahan minda; bahagian Āraṇyaka dalam Veda (Upaniṣad)—yang menyingkap ketakberbezaan jiwa individu dengan Brahman; serta tradisi Pañcarātra—yang menggariskan jalan bhakti: semuanya disebut sebagai satu, kerana melayani satu tujuan yang sama. Semuanya saling menyokong, masing-masing menjadi anggota bagi yang lain. Bagi para bhakta yang berpegang teguh secara tunggal, dharma yang sejati ialah mempersembahkan setiap perbuatan ke kaki teratai Tuhan Nārāyaṇa.

एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एकम्one (single)
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक
FormNeuter, Accusative, Singular
सांख्ययोगम्Sankhya and Yoga (as a combined teaching)
सांख्ययोगम्:
Karma
TypeNoun
Rootसांख्ययोग
FormMasculine, Accusative, Singular
वेदारण्यम्the Aranyaka portion of the Veda
वेदारण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदारण्यम्
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nārāyaṇa
V
Vedas
Ā
Āraṇyaka (Upaniṣads)
P
Pañcarātra Āgama

Educational Q&A

Different spiritual disciplines—Sāṅkhya (discernment), Yoga (mental restraint), Upaniṣadic wisdom (non-duality of jīva and brahman), and Pañcarātra devotion—are not competing systems but complementary means toward one goal; for the one-pointed devotee, the culmination is dedicating all actions to Nārāyaṇa.

In Vaiśampāyana’s discourse within the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, he synthesizes multiple śāstric approaches and frames them as mutually supportive, concluding with a devotional ethic of offering every deed to the Lord.