Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank

अपां चापि गुणा राजन्‌ रसा नारायणात्मका: । ज्योतिषां च परं रूप॑ स्मृतं नारायणात्मकम्‌,राजन्‌! जलका गुण रस भी नारायणका ही स्वरूप है। तेजका उत्तम गुण रूप भी नारायणमय ही है

apāṃ cāpi guṇā rājan rasā nārāyaṇātmakāḥ | jyotiṣāṃ ca paraṃ rūpaṃ smṛtaṃ nārāyaṇātmakam, rājan |

Vaiśaṃpāyana berkata: “Wahai Raja, sifat-sifat dan rasa air juga adalah dari hakikat Nārāyaṇa. Dan rupa tertinggi bagi kuasa-kuasa cahaya (api, sinar, seri) juga diingati sebagai Nārāyaṇa pada intinya.”

अपाम्of waters
अपाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गुणाःqualities
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
रसाःtastes/essences
रसाः:
Karta
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Nominative, Plural
नारायणात्मकाःhaving the nature of Nārāyaṇa; consisting of Nārāyaṇa
नारायणात्मकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनारायणात्मक
FormMasculine, Nominative, Plural
ज्योतिषाम्of lights/luminous bodies
ज्योतिषाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परम्supreme, highest
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
रूपम्form; nature
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
स्मृतम्is remembered/considered
स्मृतम्:
TypeVerb
Rootस्मृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (participial)
नारायणात्मकम्of the nature of Nārāyaṇa; consisting of Nārāyaṇa
नारायणात्मकम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनारायणात्मक
FormNeuter, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
N
Nārāyaṇa
R
rājan (the king addressed)

Educational Q&A

The verse teaches divine immanence: the finest qualities of water (its rasa/essence) and the highest form of luminosity are to be understood as Nārāyaṇa in essence, encouraging a dharmic vision that sees the Divine pervading the world’s fundamental realities.

Vaiśaṃpāyana continues an instructive discourse to a king, explaining how Nārāyaṇa is present not only as a transcendent deity but also as the inner essence of elemental phenomena such as water and light.