Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)

अथ ब्रह्मवध्याभयप्रणष्टे त्रलोक्यनाथे शचीपतौ जगदनीश्वरं॑ बभूव देवान्‌ रजस्तमश्नाविवेश मन्त्रा न प्रावर्तन्त महर्षीणां रक्षांसि प्रादुरभवन्‌ ब्रह्म चोत्सादनं जगामानिन्द्राश्नाबला लोका: सुप्रधृष्या बभूवु:,ब्रह्महत्याके भयसे त्रिलोकीनाथ शचीपति इन्द्रके भागकर अदृश्य हो जानेपर इस जगत्‌का कोई ईश्वर नहीं रहा। देवताओंमें रजोगुण और तमोगुणका आवेश हो गया। महर्षियोंके मन्त्र अब कुछ काम नहीं दे रहे थे। राक्षस बढ़ गये। वेदोंका स्वाध्याय बंद हो गया। तीनों लोक इन्द्रसे अरक्षित होनेके कारण निर्बल एवं सुगमतासे जीत लेने योग्य हो गये

atha brahmavadhyābhayapraṇaṣṭe trilokyanāthe śacīpatau jagadanīśvaraṃ babhūva | devān rajastamaś cānvāviśet | mantrā na prāvartanta maharṣīṇāṃ rakṣāṃsi prādurabhavan | brahma cotsādanaṃ jagāma | anindrāś ca balā lokāḥ supradhṛṣyā babhūvuḥ ||

Kemudian, apabila Penguasa tiga alam—Indra, suami Śacī—lenyap kerana takut akan dosa pembunuhan Brahmana (brahma-hatyā), alam semesta pun tinggal tanpa pemerintah. Sifat nafsu (rajas) dan kegelapan (tamas) melanda para dewa. Mantra para maharishi tidak lagi berkesan; para rākṣasa mula muncul secara terbuka. Pengajian Veda dan tertib suci merosot. Dengan ketiadaan Indra dan terangkatnya perlindungan, tiga alam menjadi lemah dan mudah diserang serta ditakluk.

अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ब्रह्मवध्याभयप्रणष्टेwhen (he) had disappeared due to fear of brahma-slaying
ब्रह्मवध्याभयप्रणष्टे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootब्रह्मवध्याभयप्रणष्ट
FormMasculine, Locative, Singular
त्रलोक्यनाथेin the lord of the three worlds
त्रलोक्यनाथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रलोक्यनाथ
FormMasculine, Locative, Singular
शचीपतौin Śacī's husband (Indra)
शचीपतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशचीपति
FormMasculine, Locative, Singular
जगत्the world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
अनीश्वरम्without a lord
अनीश्वरम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनीश्वर
FormNeuter, Nominative, Singular
बभूवbecame
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
रजःrajas (passion)
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
तमःtamas (darkness)
तमः:
Karta
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आविवेशentered/possessed
आविवेश:
TypeVerb
Rootविश्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
प्रावर्तन्तfunctioned/operated
प्रावर्तन्त:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect, 3, Plural, Atmanepada
महर्षीणाम्of the great seers
महर्षीणाम्:
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Genitive, Plural
रक्षांसिdemons/rākṣasas
रक्षांसि:
Karta
TypeNoun
Rootरक्षस्
FormNeuter, Nominative, Plural
प्रादुरभवन्appeared/arose
प्रादुरभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, 3, Plural, Parasmaipada
ब्रह्मthe Veda/sacred knowledge
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
उत्सादनम्decline/cessation
उत्सादनम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्सादन
FormNeuter, Accusative, Singular
जगामwent/reached
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
अनिन्द्राःwithout Indra
अनिन्द्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिन्द्र
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्नाबलाःweak/without strength (unprotected)
अश्नाबलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअश्नाबल
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Plural
सुप्रधृष्याःeasily assailable/conquerable
सुप्रधृष्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्रधृष्य
FormMasculine, Nominative, Plural
बभूवुःbecame
बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect, 3, Plural, Parasmaipada

तास्त्वाष्ट उवाच क्‍व गमिष्यथास्यतां तावन्मया सह श्रेयो भविष्यन्तीति

I
Indra
Ś
Śacī
T
the three worlds (trailokya)
D
devas (gods)
M
maharṣis (great seers)
R
rākṣasas
M
mantras
V
Vedic study (svādhyāya) / brahma (Vedic order)