Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)

स आदि: स मध्य: स चान्त: प्रजानां स धाता स थेयं स कर्ता स कार्यम्‌ | युगान्ते प्रसुप्त: सुसंक्षिप्प लोकान्‌ युगादौ प्रबुद्धो जगद्धयुत्ससर्ज,वे ही भगवान्‌ नारायण प्रजाके आदि, मध्य और अन्त हैं। वे ही धाता, धेय, कर्ता और कार्य हैं। वे ही युगान्तके समय सम्पूर्ण लोकोंका संहार करके सो जाते हैं और वे ही कल्पके आदियमें जाग्रत्‌ हो सम्पूर्ण जगत्‌की सृष्टि करते हैं

sa ādiḥ sa madhyaḥ sa cāntaḥ prajānāṃ sa dhātā sa dheyaṃ sa kartā sa kāryam | yugānte prasuptaḥ susaṃkṣipya lokān yugādau prabuddho jagad dhy utsasarja, vai hi bhagavān nārāyaṇaḥ ||

Vyāsa berkata: Dialah semata-mata permulaan, pertengahan, dan pengakhiran segala makhluk. Dialah penyokong, tujuan yang harus dicapai, pelaku, dan perbuatan itu sendiri. Pada penghujung suatu yuga, setelah menarik kembali segala dunia, Dia berbaring dalam tidur kosmik; dan pada fajar yuga yang baharu, setelah terjaga, Dia kembali melahirkan seluruh alam semesta—sesungguhnya Tuhan itu ialah Nārāyaṇa.

सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिःbeginning
आदिः:
Karta
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मध्यःmiddle
मध्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमध्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्तःend
अन्तः:
Karta
TypeNoun
Rootअन्त
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजानाम्of creatures / of beings
प्रजानाम्:
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धाताsupporter; creator; sustainer
धाता:
Karta
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ध्येयम्to be meditated upon; the object of contemplation
ध्येयम्:
TypeAdjective
Rootध्येय
FormNeuter, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्ताdoer; agent; maker
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कार्यम्that which is to be done; effect; work
कार्यम्:
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
युगान्तेat the end of an age (yuga)
युगान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुगान्त
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
प्रसुप्तःasleep; having fallen asleep
प्रसुप्तः:
TypeAdjective
Rootप्रसुप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसंक्षिप्यhaving completely withdrawn/contracted
सुसंक्षिप्य:
TypeVerb
Rootसम्-क्षिप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
युगादौat the beginning of the age
युगादौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुगादि
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
प्रबुद्धःawakened; fully awake
प्रबुद्धः:
TypeAdjective
Rootप्रबुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
जगत्the world; the universe
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular
धयुत्creation/emanation (reading uncertain)
धयुत्:
Karma
TypeNoun
Rootधयुत्
FormFeminine, Accusative, Singular
ससर्जcreated; emitted
ससर्ज:
TypeVerb
Rootसृज्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

व्यास उवाच

V
Vyāsa
B
Bhagavān Nārāyaṇa
L
lokāḥ (the worlds)
Y
yuga (cosmic age)