Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

अग्नीषोमोत्पत्तिः

Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine

उदयं ज्योतिषां शश्वत्‌ सोमादीनां करोति यः । अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिण:,“जो सदा सोम, सूर्य आदि ग्रहोंका उदय एवं उद्भव करता है, मनीषी पुरुष शरीरके भीतर जिसे “उदान” कहते हैं, जो चारों समुद्रोंस जलको ऊपर उठाकर जीमूत नामक मेघोंमें स्थापित करता है तथा जीमूत नामक मेघोंको जलसे संयुक्त करके उन्हें पर्जन्यके हवाले कर देता है, वह महान्‌ वायु 'उद्बधह” कहलाता है, जो तृतीय मार्गपर चलनेके कारण तीसरा कहा गया है

udayaṁ jyotiṣāṁ śaśvat somādīnāṁ karoti yaḥ | antardeheṣu codānaṁ yaṁ vadanti manīṣiṇaḥ ||

Bhīṣma berkata: Dia yang sentiasa menyebabkan terbitnya segala cahaya langit—bermula dengan Bulan—dan yang oleh para bijaksana disebut sebagai arus hayat bernama Udāna di dalam makhluk berjasad; kuasa itulah yang ditunjukkan sebagai angin kosmik yang memerintah gerak menaik, menghubungkan nafas kehidupan di dalam dengan tertibnya langit di luar.

उदयम्rising, appearance
उदयम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदय
FormMasculine, Accusative, Singular
ज्योतिषाम्of the luminaries (heavenly lights)
ज्योतिषाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
शश्वत्always, perpetually
शश्वत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशश्वत्
सोम-आदीनाम्of Soma and others (Moon, Sun etc.)
सोम-आदीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसोम + आदि
FormMasculine, Genitive, Plural
करोतिmakes, causes, does
करोति:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्तः-देहेषुwithin bodies
अन्तः-देहेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तः + देह
FormMasculine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
उदानम्the udāna (vital upward-moving breath)
उदानम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदान
FormNeuter, Accusative, Singular
यम्whom/which
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
वदन्तिthey call, they say
वदन्ति:
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
मनीषिणःthe wise (sages)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
S
Soma (Moon)
J
jyotiṣ (luminaries/celestial bodies)
U
Udāna (vital breath)