Previous Verse
Next Verse

Shloka 117

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

राजेन्द्र! यह जो अव्यक्त प्रकृति सबका उपादान कारण है, यही पूर्वोक्त तीस कलाओंके रूपमें व्यक्तभावको प्राप्त हुई है। मैं, आप तथा जो अन्य शरीरधारी हैं, उन सबके शरीरोंकी उत्पत्ति प्रकृतिसे ही हुई है ११६ ।।

rājendra! ayaṃ yo 'vyaktaḥ prakṛtiḥ sarvasya upādāna-kāraṇam, saiva pūrvoktāḥ triṃśat-kalā-rūpeṇa vyakta-bhāvaṃ prāptā. ahaṃ bhavān ca ye cānye śarīra-dhāriṇaḥ, teṣāṃ sarveṣāṃ śarīrāṇāṃ utpattiḥ prakṛter eva. bindu-nyāsādayo 'vasthāḥ śukra-śoṇita-sambhavāḥ, yāsām eva nipātena kalalaṃ nāma jāyate.

Bhishma berkata: “Wahai raja segala raja, Prakriti yang tidak termanifest—hakikat kebendaan—ialah sebab bahan bagi segala sesuatu. Prakriti yang telah disebut terdahulu itu juga menjadi nyata dalam bentuk tiga puluh prinsip unsur. Daripada Prakriti semata-mata lahir tubuhku, tubuhmu, dan tubuh semua makhluk yang berjasad. Ada peringkat-peringkat bermula dengan penempatan benih, yang terhasil daripada mani dan darah; dengan bertemunya unsur-unsur itu, terbentuklah suatu bahan yang dinamakan ‘kalala’.”

बिन्दुdrop; semen (seed)
बिन्दु:
Karta
TypeNoun
Rootबिन्दु
FormMasculine, Nominative, Singular
न्यासplacing; deposition
न्यास:
Karta
TypeNoun
Rootन्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
आदयःand so on; beginning with
आदयः:
Karta
TypeAdjective
Rootआदि
FormMasculine, Nominative, Plural
अवस्थाःstates; stages
अवस्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootअवस्था
FormFeminine, Nominative, Plural
शुक्रsemen
शुक्र:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormNeuter, Nominative, Singular
शोणितblood; menstrual fluid
शोणित:
Karta
TypeNoun
Rootशोणित
FormNeuter, Nominative, Singular
सम्भवाःarising from; produced from
सम्भवाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भव
FormFeminine, Nominative, Plural
यासाम्of which (of those)
यासाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Genitive, Plural
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
निपातेनby the falling/combination; by the union
निपातेन:
Karana
TypeNoun
Rootनिपात
FormMasculine, Instrumental, Singular
कललम्kalala (embryonic mass)
कललम्:
Karta
TypeNoun
Rootकलल
FormNeuter, Nominative, Singular
नामnamed; called
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
जायतेis born; arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada

भीष्य उवाच

B
Bhishma
T
the king (Yudhishthira, implied by context)
P
Prakriti (as a metaphysical principle)
K
kalala (embryonic substance)