Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
“मनुष्य पूर्वजन्मके कर्मोंके अनुसार ही भोजन, वस्त्र तथा अपने माता-पिताके द्वारा संग्रह किया हुआ धन प्राप्त करता है। संसारमें जो कुछ मिलता है, वह पूर्वकृत कर्मोंके फलके अतिरिक्त कोई वस्तु नहीं है' ।। धात्रा विहितभक्ष्याणि सर्वभूतानि मेदिनीम् । लोके विपरिधावन्ति रक्षितानि स्वकर्मभि:,'संसारमें सभी प्राणी अपने कर्मोसे सुरक्षित हो सारी पृथ्वीकी दौड़ लगाते हैं और विधाताने उनके प्रारब्धके अनुसार जो आहार नियत कर दिया है, उसे प्राप्त करते हैं!
manuṣyaḥ pūrvajanmake karmānusāreṇaiva bhojanaṃ vastraṃ tathā mātā-pitṛbhyāṃ saṃgṛhītaṃ dhanaṃ prāpnoti | saṃsāre yad kiñcid labhyate tat pūrvakṛta-karmaphalād anyā na vastūti ||
dhātrā vihita-bhakṣyāṇi sarva-bhūtāni medinīm | loke viparidhāvanti rakṣitāni svakarmabhiḥ ||
Bhīṣma bersabda: Seseorang memperoleh makanan, pakaian, bahkan harta yang dihimpun oleh ibu bapanya, hanya menurut perbuatan dalam kelahiran terdahulu. Apa pun yang diperoleh di dunia ini tidak lain hanyalah buah karma yang telah dilakukan. Semua makhluk, dilindungi oleh karma masing-masing, berlari-lari di seluruh bumi; dan mereka memperoleh rezeki yang telah ditetapkan oleh Yang Menentukan menurut bahagian takdir yang diperuntukkan.
भीष्म उवाच
All worldly acquisitions—food, clothing, and even inherited or parental wealth—are ultimately experienced as the results of one’s past actions. Beings strive and roam, but what they actually obtain is the portion allotted by Providence in accordance with their karma.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right understanding after the war, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira a reflective doctrine of karma: human striving occurs, yet outcomes are framed as karmic fruition and the destined allotment set by the Ordainer.