जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
रूप॑ चक्षुविपाकश्च त्रिविधं ज्योतिरुच्यते । घ्रेयं प्राणं शरीरं च एते भूमिगुणा: स्मृता:,रूप, नेत्र और परिपाक--इन तीन गुणोंके रूपमें तेजकी ही स्थिति बतायी जाती है। गन्ध, प्राण तथा शरीर--ये तीनों भूमिके गुण माने गये हैं
rūpaṃ cakṣurvipākaś ca trividhaṃ jyotir ucyate | ghreyaṃ prāṇaṃ śarīraṃ ca ete bhūmiguṇāḥ smṛtāḥ ||
Bhīṣma menerangkan bahawa prinsip api/cahaya (tejas) difahami melalui tiga fungsi: rupa yang kelihatan (rūpa), mata (cakṣus), dan pencernaan/transformasi metabolik (vipāka). Demikian juga prinsip bumi (bhūmi) dikenali melalui tiga ciri: bau (ghrāṇya), nafas hayat (prāṇa), dan rangka tubuh (śarīra).
भीष्म उवाच