Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

श्रेयो-धर्मकर्मविचारः

Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma

गती: सहस्राणि च पञठच तस्य चत्वारि संवर्तकृतानि चैव । विमुक्तमेनं निरयाच्च विद्धि सर्वेषु चान्येषु च सम्भवेषु,'दैत्य! सहस्रों कल्पोंतक देवरूपसे विचरते रहनेपर भी जीव विषयभोगसे मुक्त नहीं होता तथा प्रत्येक कल्पमें किये हुए अशुभ कर्मोंके फलोंको नरकमें रहकर भोगता हुआ जीव उन्नीस- हजार विभिन्न गतियोंको प्राप्त होता है। तत्पश्चात्‌ उसे नरकसे छुटकारा मिलता है। मनुष्यके सिवा अन्य सभी योनियोंमें केवल सुख-दुःखके भोग प्राप्त होते हैं। मोक्षका सुयोग हाथ नहीं लगता है। इस बातको तुम्हें भलीभाँति समझ लेना चाहिये

Wahai Daitya, ia menempuh sembilan belas ribu jalan kewujudan; dan ada pula empat jenis yang menjadi sebab kepada peleraian dan penggulungan semula dunia (saṃvarta). Ketahuilah bahawa ia telah dilepaskan dari neraka; dan dalam semua kelahiran yang lain (selain manusia), yang ada hanyalah pengalaman nikmat dan derita.

गतयःcourses/conditions of existence (destinies)
गतयः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
पञ्चfive
पञ्च:
Karta
TypeNoun
Rootपञ्च
FormNominative, Singular
तस्यof that (being)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चत्वारिfour
चत्वारि:
Karta
TypeNoun
Rootचतुर्
FormNeuter, Nominative, Plural
संवर्तकृतानिdone at the time of dissolution (pralaya)
संवर्तकृतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootसंवर्तकृत
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विमुक्तम्released/freed
विमुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमुक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
एनम्this one/him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (एन्-)
FormMasculine, Accusative, Singular
निरयात्from hell
निरयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिरय
FormMasculine, Ablative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विद्धिknow/understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormLoṭ (Imperative), Second, Singular, Parasmaipada
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येषुin other
अन्येषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सम्भवेषुbirths/origins (embodiments)
सम्भवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसम्भव
FormMasculine, Locative, Plural

भीष्म उवाच