Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269

आनृशंस्यं क्षमा शान्तिरहिंसा सत्यमार्जवम्‌ | अद्रोहो5नभिमान श्र ह्वीस्तितिक्षा शमस्तथा,समस्त प्राणियोंपर दया, क्षमा, शान्ति, अहिंसा, सत्य, सरलता, अद्रोह, निरभिमानता, लज्जा, तितिक्षा और शम--ये परब्रह्म परमात्माकी प्राप्तिके मार्ग हैं। इनके द्वारा पुरुष परब्रह्मको प्राप्त कर लेता है। इस प्रकार विद्वान्‌ पुरुषको मनके द्वारा कर्मके वास्तविक परिणामका निश्चय समझना चाहिये

ānṛśaṃsyaṃ kṣamā śāntir ahiṃsā satyam ārjavam | adroho 'nabhimānaś ca hrīs titikṣā śamas tathā ||

Kapila berkata: “Belas kasihan terhadap semua makhluk, kemaafan, kedamaian, tanpa kekerasan, kebenaran, kelurusan, bebas daripada niat jahat, tanpa kesombongan, rasa malu yang mulia, ketabahan, dan pengendalian batin—itulah jalan-jalan menuju pencapaian Brahman Yang Tertinggi. Dengan memupuknya, seseorang mencapai Yang Tertinggi. Maka, orang berilmu hendaklah dengan pertimbangan minda menentukan hasil sebenar daripada perbuatan.”

आनृशंस्यम्compassion, non-cruelty
आनृशंस्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआनृशंस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षमाforbearance, forgiveness
क्षमा:
Karta
TypeNoun
Rootक्षमा
FormFeminine, Nominative, Singular
शान्तिःpeace, tranquility
शान्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootशान्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta
TypeNoun
Rootअहिंसा
FormFeminine, Nominative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
आर्जवम्straightforwardness, sincerity
आर्जवम्:
Karta
TypeNoun
Rootआर्जव
FormNeuter, Nominative, Singular
अद्रोहःnon-malice, non-hostility
अद्रोहः:
Karta
TypeNoun
Rootअद्रोह
FormMasculine, Nominative, Singular
अनभिमानःabsence of pride
अनभिमानः:
Karta
TypeNoun
Rootअनभिमान
FormMasculine, Nominative, Singular
ह्रीःmodesty, shame (moral restraint)
ह्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootह्री
FormFeminine, Nominative, Singular
तितिक्षाendurance, patient forbearance
तितिक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootतितिक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
शमःtranquility, mental restraint
शमः:
Karta
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

कपिल उवाच

K
Kapila

Educational Q&A

Kapila lists a set of ethical and psychological virtues—compassion, forgiveness, peace, non-violence, truth, sincerity, non-malice, humility, modesty, forbearance, and mental restraint—as the practical means (mārga) to attain the Supreme Brahman.

In the Śānti Parva’s instructional discourse, Kapila is teaching about liberation-oriented conduct. He emphasizes that inner virtues and disciplined character determine the true fruit of actions and lead one toward realization of the Supreme.