Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)

अस्ति धर्म इति प्रोक्त नास्तीत्यत्रैव यो वदेत्‌ । तस्य पक्षस्य सदृशमिदं मम भवेद्‌ व्यथा,“धर्म है, ऐसा शास्त्रका उपदेश है, इसके विपरीत यदि कोई कहे कि धर्म नहीं है तो उसे सुनकर एक आस्तिकको जितना कष्ट होता है, उसके पक्षके ही समान यह कर्म और विद्याका तारतम्यविषयक प्रश्न मेरे लिये क्लेशदायक है

asti dharma iti prokta nāstīty atraiva yo vadet | tasya pakṣasya sadṛśam idaṁ mama bhaved vyathā ||

Bhishma berkata: “Kitab-kitab suci mengajarkan, ‘Dharma itu ada.’ Namun jika seseorang berkata di sini, ‘Dharma itu tiada,’ maka pedih yang timbul dalam hati seorang yang beriman—yang berpihak kepada dharma—demikian jugalah soalan tentang kedudukan antara perbuatan dan pengetahuan ini menjadi dukacita bagiku.”

{'asti''exists
{'asti':
is', 'dharmaḥ''dharma
is', 'dharmaḥ':
righteous duty', 'iti''thus
righteous duty', 'iti':
‘so’ (quotative particle)', 'proktaḥ/proktam''declared
‘so’ (quotative particle)', 'proktaḥ/proktam':
stated (by authoritative teaching)', 'nāsti''does not exist
stated (by authoritative teaching)', 'nāsti':
is not', 'atraiva''right here
is not', 'atraiva':
in this very matter/context', 'yaḥ''who
in this very matter/context', 'yaḥ':
whoever', 'vadet''would say
whoever', 'vadet':
might assert', 'tasya''of that (person/claim)
might assert', 'tasya':
of him', 'pakṣasya''of the side/position
of him', 'pakṣasya':
of the standpoint', 'sadṛśam''similar
of the standpoint', 'sadṛśam':
corresponding', 'idam''this', 'mama': 'for me
corresponding', 'idam':
my', 'bhavet''would be
my', 'bhavet':
may become', 'vyathā''pain
may become', 'vyathā':

भीष्म उवाच

B
Bhishma