Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
क्षत्रिय आलम्भ- यज्ञ करनेवाले होते हैं, वैश्य हविष्यप्रधान यज्ञ करनेवाले माने गये हैं, शूद्र सेवारूप यज्ञ करनेवाले और ब्राह्मण जपयज्ञ करनेवाले होते हैं ।। परिनिषछितकार्यों हि स्वाध्यायेन द्विजो भवेत् । कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते,क्योंकि ब्राह्मण वेदोंके स्वाध्यायसे ही कृतकृत्य हो जाता है। वह और कोई कार्य करे या न करे, सब प्राणियोंके प्रति मैत्रीभाव रखनेवाला होनेके कारण ही वह ब्राह्मण कहलाता है
kṣatriyā ālambha-yajña-kāriṇaḥ bhavanti, vaiśyā haviṣya-pradhāna-yajña-kāriṇaḥ manyante; śūdrāḥ sevā-rūpa-yajña-kāriṇaḥ, brāhmaṇāḥ japa-yajña-kāriṇaḥ bhavanti. pariniṣṭhita-kāryo hi svādhyāyena dvijo bhavet. kuryād anyan na vā kuryān, maitraḥ brāhmaṇa ucyate.
Vyāsa berkata: Kṣatriya ialah mereka yang korbannya terserlah melalui tindakan tegas dan pengangkatan senjata; Vaiśya dianggap sebagai pelaksana korban yang menekankan oblation dan persembahan kebendaan; Śūdra melaksanakan korban dalam bentuk khidmat; dan Brāhmaṇa melaksanakan korban melalui bacaan mantera serta disiplin batin (japa). Seorang dua-kali-lahir menjadi insan yang telah menunaikan tugasnya hanya dengan swādhyāya—pengajian Veda secara mandiri. Sama ada dia melakukan pekerjaan lain atau tidak, dia disebut Brāhmaṇa kerana bersemayam dalam persahabatan dan niat baik terhadap semua makhluk hidup.
व्यास उवाच
The verse reframes ‘sacrifice’ (yajña) as varṇa-appropriate discipline: action and protection for Kṣatriyas, offering-based ritual and livelihood for Vaiśyas, service for Śūdras, and mantra-recitation with Vedic self-study for Brāhmaṇas. It further defines a true Brāhmaṇa not merely by activity but by completion through svādhyāya and by universal friendliness (maitrī) toward all beings.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Vyāsa speaks in a didactic mode, classifying the ‘yajña’ appropriate to each social duty and emphasizing that for a Brāhmaṇa, Vedic self-study and benevolence are sufficient markers of fulfilled duty, regardless of additional occupations.