Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

भिक्षुलक्षणम्—एकचर्याः, अहिंसा, कैवल्याश्रमः

Marks of the Mendicant: Solitary Wandering, Non-Injury, and the Kaivalya-Discipline

बेटा! जो लोग ज्ञानवान्‌ होकर बाहर और भीतर व्याप्त अधियज्ञ (परमात्मा) और अधिदैव (पुरुष) का साक्षात्कार कर लेते हैं, वे ही देवता और वे ही द्विज हैं |। तेषु विश्वमिदं भूतं सर्व च जगदाहितम्‌ । तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन,उन्हींमें यह सारा विश्व, सम्पूर्ण जगत्‌ प्रतिष्ठित है। उनके माहात्म्यकी कहीं कोई तुलना नहीं है

vyāsa uvāca | vatsa! ye janā jñānavantaḥ san bahiḥ antar ca vyāptam adhiyajñam (paramātmānam) adhidaivam (puruṣam) ca sākṣātkurvanti, te eva devāḥ te eva dvijāḥ | teṣu viśvam idaṃ bhūtaṃ sarvaṃ ca jagad āhitam | teṣāṃ māhātmyabhāvasya sadṛśaṃ nāsti kiṃcana ||

Vyāsa berkata: “Wahai anakku, mereka yang bijaksana dan menyaksikan secara langsung Diri Tertinggi sebagai Tuhan yang bersemayam dalam korban suci (adhiyajña), dan juga menyaksikan Purusha kosmik sebagai ketuhanan yang memerintah (adhidaiva)—merekalah sahaja yang layak dipanggil ‘dewa’, dan merekalah sahaja ‘dua-kali-lahir’ yang sejati. Pada mereka seluruh alam semesta ini dan segala yang ada di dunia ditegakkan. Tiada apa pun yang dapat menyamai keagungan kebesaran rohani mereka.”

तेषुin them
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, locative, plural
विश्वम्the whole universe
विश्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootविश्व
Formneuter, nominative, singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formneuter, nominative, singular
भूतम्existing/being
भूतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभूत
Formneuter, nominative, singular
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formneuter, nominative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
जगत्world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
Formneuter, nominative, singular
आहितम्placed/established (resting)
आहितम्:
TypeAdjective
Rootआ-धा (धातु) → आहित (क्त)
Formneuter, nominative, singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
माहात्म्यभावस्यof (their) state of greatness/majesty
माहात्म्यभावस्य:
TypeNoun
Rootमाहात्म्य-भाव
Formmasculine, genitive, singular
सदृशम्equal/like (a match)
सदृशम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसदृश
Formneuter, nominative, singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
Formpresent, third, singular
किंचनanything whatsoever
किंचन:
Karta
TypePronoun
Rootकिंचन
Formneuter, nominative, singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
P
Paramātman
P
Puruṣa
A
adhiyajña
A
adhidaiva
D
deva
D
dvija
V
viśva/jagat