Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

कर्म–ज्ञान–दैव–स्वभावविचारः

Inquiry into Karma, Knowledge, Fate, and Nature

त॑ सर्वगुणसम्पन्नं दक्ष शुचिमनामयम्‌ । कालज्ञं च प्रियज्ञं च क: प्रियं न करिष्यति,वे सम्पूर्ण गुणोंसे सुशोभित, कार्यकुशल, पवित्र, नीरोग, समयका मूल्य समझनेवाले और परम प्रिय आत्मतत्त्वके ज्ञाता हैं; फिर कौन उन्हें अपना प्रिय नहीं बनायेगा?

taṁ sarvaguṇasampannaṁ dakṣaṁ śucim anāmayam | kālajñaṁ ca priyajñaṁ ca kaḥ priyaṁ na kariṣyati ||

Vāyu berkata: “Dia dikurniai segala kebajikan—cekapan dan tangkas dalam tindakan, suci dalam perilaku, bebas daripada penyakit, mengetahui waktu yang tepat serta nilainya, dan benar-benar memahami apa yang patut dikasihi dan dihargai. Maka siapakah yang tidak akan menjadikannya insan yang dicintai?”

तंhim
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वगुणसम्पन्नम्endowed with all virtues
सर्वगुणसम्पन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वगुणसम्पन्न
FormMasculine, Accusative, Singular
दक्षम्skilful, competent
दक्षम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
शुचिम्pure
शुचिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुचि
FormMasculine, Accusative, Singular
अनामयम्free from disease, healthy
अनामयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनामय
FormMasculine, Accusative, Singular
कालज्ञम्knower of time, timely/discerning
कालज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकालज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रियज्ञम्knower of what is dear/pleasing
प्रियज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रियज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रियम्what is dear; a dear one (as object)
प्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
करिष्यतिwill make/do
करिष्यति:
TypeVerb
Rootकृ
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular, Parasmaipada

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)

Educational Q&A

The verse teaches that comprehensive virtue—competence, purity, health, timely judgment, and understanding of what is truly dear—naturally inspires affection and respect. Ethical excellence is presented as self-authenticating: such a person becomes beloved without coercion.

Vāyudeva is praising an exemplary individual by listing his qualities. The statement functions as a commendation within the Shanti Parva’s moral discourse, arguing that a person of such virtues inevitably wins people’s love.