Shloka 1

पिन क्राा बछ। अर: त्रिशर्दाधिकद्धिशततमो< ध्याय: श्रीकृष्ण और उग्रसेनका संवाद--नारदजीकी लोकप्रियताके हेतुभूत गुणोंका वर्णन युधिछिर उवाच प्रिय: सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्त्वाभिनन्दिता । गुणै: सर्वैरुपेतश्न॒ को न्वस्ति भुवि मानव:,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! इस भूतलपर कौन ऐसा मनुष्य है; जो सब लोगोंका प्रिय, सम्पूर्ण प्राणियोंकों आनन्द प्रदान करनेवाला तथा समस्त सदगुणोंसे सम्पन्न है

Yudhiṣṭhira uvāca: priyaḥ sarvasya lokasya sarvasattvābhinanditaḥ | guṇaiḥ sarvair upetaś ca ko nv asti bhuvi mānavaḥ ||

Yudhiṣṭhira bertanya: “Wahai Datuk (Pitāmaha), siapakah di bumi ini manusia yang dikasihi semua orang, disambut dan dipuji oleh segala makhluk, serta lengkap dengan segala kebajikan?”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रियःdear, beloved
प्रियः:
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वस्यof everyone
सर्वस्य:
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
लोकस्यof the people/world
लोकस्य:
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वसत्त्वाभिनन्दिताpraised/approved by all beings
सर्वसत्त्वाभिनन्दिता:
TypeAdjective
Rootअभिनन्दित (कृदन्त, √नन्द्) + सर्वसत्त्व (समास)
FormFeminine, Nominative, Singular
गुणैःwith virtues/qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सर्वैःwith all
सर्वैः:
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
उपेतःendowed, possessed
उपेतः:
TypeAdjective
Rootउपेत (कृदन्त, √इ + उप-)
FormMasculine, Nominative, Singular
कःwho?
कः:
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नुindeed/then (interrogative emphasis)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
भुविon earth/in the world
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
FormFeminine, Locative, Singular
मानवःa man/human
मानवः:
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīṣma (implied by 'pitāmaha')

Educational Q&A

The verse frames an ethical inquiry: the highest human ideal is one whose character (guṇa) makes him universally beloved—bringing joy to all beings and embodying comprehensive virtue, not merely power or status.

In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira questions the elder (Bhīṣma) about the model human being—someone universally loved and praised—setting up a discourse on exemplary qualities and conduct.