Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara

वासव! इस प्रकार इनके द्वारा तिरस्कृत होकर अब मैं तुममें ही निवास करूँगी। तुम्हें सदा सावधान रहकर तपस्या और पराक्रमद्वारा मुझे धारण करना चाहिये ।। शक्र उवाच नास्ति देवमनुष्येषु सर्वभूतेषु वा पुमान्‌ यस्त्वामेको विषहितुं शक्नुयात्‌ कमलालये,इन्द्रने कहा--कमलालये! देवताओं, मनुष्यों अथवा सम्पूर्ण प्राणियोंमें कोई भी ऐसा पुरुष नहीं है जो अकेला तुम्हारा भार सहन कर सके?

śakra uvāca—nāsti devamanuṣyeṣu sarvabhūteṣu vā pumān | yas tvām eko viṣahituṁ śaknuyāt kamalālaye ||

Śakra berkata: “Wahai Kamalālayā (yang bersemayam di teratai), di kalangan dewa, manusia, ataupun segala makhluk, tiada seorang lelaki pun yang mampu menanggung bebanmu seorang diri.”

not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), 3, Singular
देवमनुष्येषुamong gods and men
देवमनुष्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवमनुष्य
FormMasculine, Locative, Plural
सर्वभूतेषुamong all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Locative, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पुमान्a man/person
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
विषहितुम्to endure/bear
विषहितुम्:
TypeVerb
Rootवि + सह्
FormTumun (infinitive), Parasmaipada (usage), purpose
शक्नुयात्could be able
शक्नुयात्:
TypeVerb
Rootशक्
FormPotential/Optative (Vidhi-lin), 3, Singular
कमलालयेO lotus-dweller (epithet)
कमलालये:
TypeNoun
Rootकमलालय
FormMasculine, Vocative, Singular

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
K
Kamalālayā (Śrī/Lakṣmī)