Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)

सत्पुरुषोंने सदा इसी मार्गको ग्रहण किया है; अतः यही अनिन्‍्द्य एवं निर्दोष है। यह वह बुद्धि है जिसके द्वारा चलकर मनुष्य परम गतिको प्राप्त कर लेता है ।।

bhīṣma uvāca | satpuruṣair sadā eṣa mārgaḥ gṛhītaḥ; ataḥ eṣa eva anindyaḥ nirdoṣaś ca | eṣā sā buddhiḥ yayā gatvā manuṣyaḥ paramāṃ gatiṃ prāpnoti || śarīravān upādatte mohāt sarvān parigrahān | krodha-lobhādibhiḥ bhāvaiḥ yukto rājasa-tāmasaiḥ ||

Bhishma berkata: Jalan ini sentiasa dipegang oleh orang-orang baik yang sejati; maka ia tidak tercela dan bebas daripada kesalahan. Inilah kebijaksanaan yang dengan mengikutinya seseorang mencapai tujuan tertinggi. Namun orang yang menganggap dirinya tubuh semata-mata, tertipu oleh kejahilan, akan mengambil segala jenis milikan; didorong oleh keadaan seperti marah dan tamak—diwarnai rajas dan tamas—dia tenggelam dalam mengumpul dan melekat pada benda-benda.

शरीरवान्one having a body (embodied being)
शरीरवान्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीरवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उपादत्तेtakes up, adopts, acquires
उपादत्ते:
TypeVerb
Rootउप-आ-दा
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
मोहात्from delusion; due to delusion
मोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
परिग्रहान्possessions, acquisitions, attachments
परिग्रहान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिग्रह
FormMasculine, Accusative, Plural
क्रोधanger
क्रोध:
Karana
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Instrumental (as member of compound), Singular
लोभgreed
लोभ:
Karana
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Instrumental (as member of compound), Singular
आदिभिःand the rest; etc.
आदिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Instrumental, Plural
भावैःstates, dispositions
भावैः:
Karana
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Instrumental, Plural
युक्तःendowed with, connected with
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुज्
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
राजसतामसैःby rajasic and tamasic (qualities)
राजसतामसैः:
Karana
TypeAdjective
Rootराजस-तामस
FormMasculine/Neuter (agreeing with भावैः), Instrumental, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma (speaker)
S
satpuruṣa (the good/virtuous persons)
Ś
śarīravān (the embodied, body-identified person)