Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction

पूर्व नित्यं सर्वगतं मनोहेतुमलक्षणम्‌ । अज्ञानकर्म निर्दिषप्टमेतत्‌ कारणलक्षणम्‌,आत्मा सबके पहले विद्यमान था। वह नित्य, सर्वगत, मनका भी हेतु और लक्षणरहित है। यह कारणस्वरूप समस्त जगत्‌ अज्ञानका कार्य बताया गया है

pūrvaṁ nityaṁ sarvagataṁ manohetum alakṣaṇam | ajñānakarma nirdiṣṭam etat kāraṇalakṣaṇam ||

Bhishma berkata: Diri (Atman) telah wujud sebelum segala-galanya—kekal, meliputi seluruh alam, menjadi landasan yang menimbulkan minda, namun tanpa sebarang tanda penentu. Seluruh asas kausal bagi dunia ini diajarkan berkait dengan kejahilan (avidyā) dan karma, sebagai keadaan berciri yang daripadanya kewujudan yang nyata muncul.

पूर्वम्formerly, in the beginning
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
नित्यम्eternal (as a predicate/attribute)
नित्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनित्य
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वगतम्all-pervading
सर्वगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वगत
FormNeuter, Accusative, Singular
मनःof the mind
मनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Genitive, Singular
हेतुम्cause
हेतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootहेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
अलक्षणम्without characteristics/marks
अलक्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअलक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
अज्ञानकर्मthe action/product of ignorance
अज्ञानकर्म:
Karta
TypeNoun
Rootअज्ञानकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
निर्दिष्टम्is declared/indicated
निर्दिष्टम्:
TypeVerb
Rootनिर्दिश्
FormPast Passive Participle (क्त), Neuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
कारणलक्षणम्the characteristic/definition of the cause
कारणलक्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकारणलक्षण
FormNeuter, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
Atman (Self)