Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction

हेतुयुक्ता: प्रकृतयो विकाराश्न: परस्परम्‌ | अन्योन्यमभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिता: सदा,हेतुसहित आठों प्रकृतियाँ और सोलह विकार--ये पुरुषसे अधिष्ठित हो सदा एक- दूसरेसे मिलते और सृष्टिका विस्तार करते हैं

hetuyuktāḥ prakṛtayo vikārāś ca parasparam | anyonyam abhivartante puruṣādhiṣṭhitāḥ sadā ||

Bhīṣma berkata: “Unsur-unsur asas Prakṛti beserta evolusinya bergerak dengan sebab-sebab yang tertentu dan sentiasa saling mempengaruhi. Sentiasa di bawah naungan Puruṣa (prinsip kesedaran), mereka saling bergabung dan berinteraksi; maka berlangsunglah pengembangan ciptaan.”

हेतुयुक्ताःendowed with causes; having causes
हेतुयुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootहेतुयुक्त
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रकृतयःthe primordial natures (prakṛtis)
प्रकृतयः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Nominative, Plural
विकाराःmodifications; evolutes
विकाराः:
Karta
TypeNoun
Rootविकार
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परस्परम्mutually; with one another
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
अन्योन्यम्each other (reciprocally)
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
अभिवर्तन्तेinteract; proceed/turn towards (one another)
अभिवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootअभि√वृत्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
पुरुषाधिष्ठिताःpresided over by Puruṣa
पुरुषाधिष्ठिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरुषाधिष्ठित
FormMasculine, Nominative, Plural
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Puruṣa
P
Prakṛti