Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः

Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge

मन:समाधिरत्रापि तथेन्द्रियजय: स्मृतः । राजन! यहाँ जैसा कारण सुना जाता है, वैसा आगे बताया जायगा। सांख्य और योग --इन दोनों मार्गोंमें भी मनोनिग्रह और इन्द्रियसंयम आवश्यक माने गये हैं

manaḥ-samādhir atrāpi tathendriya-jayaḥ smṛtaḥ | rājan! yathā kāraṇaṃ śrūyate tathāgre vakṣyate | sāṅkhya-yogau—anayoḥ ubhayor api manonigraha indriya-saṃyamaś ca āvaśyakaḥ manyate |

Bhishma berkata: “Di sini juga, penyerapan batin (samādhi) dan penaklukan pancaindera dinyatakan sebagai mustahak. Wahai Raja, sebabnya sebagaimana didengar akan dijelaskan lagi kemudian. Dalam kedua-dua jalan—Sāṅkhya dan Yoga—pengendalian minda dan disiplin pancaindera dianggap tidak dapat ditinggalkan.”

मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
समाधिःconcentration; absorption
समाधिः:
Karta
TypeNoun
Rootसमाधि
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रhere; in this context
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तथाlikewise; so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इन्द्रियजयःconquest/control of the senses
इन्द्रियजयः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रियजय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis remembered/considered (as)
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular, Passive (past passive participle)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhisthira