Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या

Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa

अस्त्येव त्वयि शोको<पि हर्षश्वापि तथा त्वयि । सुखदु:खे तथा चोभे तत्र का परिदेवना,“तुम्हारे भीतर शोक भी है और हर्ष भी। साथ ही सुख और दु:ख दोनों हैं; फिर शोक करना किस कामका?

asty eva tvayi śoko ’pi harṣaś ca api tathā tvayi | sukha-duḥkhe tathā cobhe tatra kā paridevanā ||

Bhīṣma berkata: “Dalam dirimu ada dukacita, dan dalam dirimu juga ada kegembiraan. Demikian pula, kesenangan dan penderitaan kedua-duanya ada padamu. Apabila kedua-dua yang bertentangan itu pasti timbul, apakah guna meratap?”

अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्वद्
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हर्षःjoy
हर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्ष
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तथाlikewise/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्वद्
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
सुखदुःखेpleasure and pain
सुखदुःखे:
Karta
TypeNoun
Rootसुख-दुःख
Formनपुं, प्रथमा, द्विवचन
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
and
:
TypeIndeclinable
Root
उभेboth (of them)
उभे:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
Formनपुं, प्रथमा, द्विवचन
तत्रthere/in that case
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
काwhat?/which?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
परिदेवनाlamentation/grieving
परिदेवना:
Karta
TypeNoun
Rootपरिदेवना
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

Bhīṣma urges equanimity: since joy and sorrow, pleasure and pain naturally arise within a person, one should not be carried away by grief; lamentation is unproductive compared to steady discernment and self-control.

In the Śānti Parva’s instruction to the grieving king, Bhīṣma continues his counsel by reframing emotional turmoil as a universal inner condition—opposites coexist—thereby discouraging excessive mourning and guiding the listener toward composure and dharmic reflection.