Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

नृशंस-लक्षणनिर्णयः | Determining the Marks of Cruel Conduct

Nṛśaṃsa

हीनपुष्पाग्रशाखस्त्वं शीर्णाकुरपलाशक: । आत्मदुर्मन्त्रितेनेह मद्वीर्यवशग: कृत:,वायुने कहा--शाल्मले! मैं भी रोषमें भरकर तुम्हें ऐसा ही बना देना चाहता था। तुमने स्वयं ही यह कष्ट स्वीकार कर लिया है, तुम्हारी शाखाएँ गिर गयीं, फूल पत्ते, डालियाँ और अंकुर सभी नष्ट हो गये। तुमने अपनी ही कुमतिसे यह विपत्ति मोल ली है। तुम्हें मेरे बल और पराक्रमका शिकार बनना पड़ा है

hīnapuṣpāgraśākhas tvaṁ śīrṇākurapalāśakaḥ | ātma-durmantriteneha mad-vīryavaśagaḥ kṛtaḥ |

Bhīṣma berkata: “Engkau kini tinggal dengan pucuk berbunga dan dahan yang rosak; tunas serta daunmu pun kering dan gugur. Dengan muslihat dan pertimbanganmu yang buruk, engkau membawa penderitaan ini ke atas dirimu di sini, lalu dijadikan tunduk kepada kekuatan dan keperkasaan aku.”

हीनdevoid of, lacking
हीन:
Karta
TypeAdjective
Rootहीन
FormMasculine, Nominative, Singular
पुष्पof flowers
पुष्प:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Genitive, Plural
अग्रtip, top
अग्र:
Karta
TypeNoun
Rootअग्र
FormNeuter, Nominative, Singular
शाखःbranch (as a member/part)
शाखः:
Karta
TypeNoun
Rootशाखा
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormNominative, Singular
शीर्णwithered, fallen off
शीर्ण:
Karta
TypeAdjective
Rootशीर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
अङ्कुरof sprouts
अङ्कुर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअङ्कुर
FormMasculine, Genitive, Plural
पलाशकःhaving leaves (here: leafage)
पलाशकः:
Karta
TypeNoun
Rootपलाशक
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मby oneself / by one’s own
आत्म:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुर्मन्त्रितेनby bad counsel / ill-advised act
दुर्मन्त्रितेन:
Karana
TypeNoun
Rootदुर्मन्त्रित
FormNeuter, Instrumental, Singular
इहhere, in this matter
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
मत्of me / my
मत्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
वीर्यstrength, prowess
वीर्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवीर्य
FormNeuter, Genitive, Singular
वशगःsubject to, under the control of
वशगः:
Karta
TypeAdjective
Rootवशग
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतःmade, rendered
कृतः:
Karma
TypeVerb
Rootकृत
FormPerfective (past participle), Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma