Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)

ब्रह्मचारी गृहस्थश्व वानप्रस्थश्व भिक्षुक: । दण्डस्यैव भयादेते मनुष्या वर्त्मनि स्थिता:,ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वानप्रस्थ और संन्यासी--ये सभी मनुष्य दण्डके ही भयसे अपने- अपने मार्गपर स्थिर रहते हैं

brahmacārī gṛhasthaś ca vānaprasthaś ca bhikṣukaḥ | daṇḍasyaiva bhayād ete manuṣyā vartmani sthitāḥ ||

Arjuna berkata: “Brahmacārin (pelajar), penghuni rumah tangga, penghuni rimba, dan pengemis suci—manusia dalam semua tahap hidup ini tetap teguh pada jalan masing-masing terutama kerana takut akan hukuman (daṇḍa).” Rangkap ini menegaskan peranan disiplin sosial dan tertib yang boleh dikuatkuasakan dalam memelihara dharma sepanjang sistem āśrama.

ब्रह्मचारीa celibate student (brahmacārin)
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
गृहस्थःhouseholder
गृहस्थः:
Karta
TypeNoun
Rootगृहस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वानप्रस्थःforest-dweller (vānaprastha)
वानप्रस्थः:
Karta
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भिक्षुकःmendicant; renunciant
भिक्षुकः:
Karta
TypeNoun
Rootभिक्षुक
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डस्यof punishment; of the rod (authority)
दण्डस्य:
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Genitive, Singular
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भयात्from fear; out of fear
भयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Ablative, Singular
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मनुष्याःpeople; humans
मनुष्याः:
Karta
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्त्मनिon the path; in the course (of duty)
वर्त्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्त्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थिताःstanding; abiding; remaining
स्थिताः:
TypeVerb
Rootस्था (क्त-प्रत्ययान्त: स्थित)
FormMasculine, Nominative, Plural

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
brahmacārī
G
gṛhastha
V
vānaprastha
B
bhikṣuka
D
daṇḍa

Educational Q&A

That enforceable authority (daṇḍa)—the capacity to punish wrongdoing—functions as a practical support for dharma, keeping people steady in their prescribed duties across the four āśramas.

Arjuna is speaking within the Shānti Parva’s discussion of dharma and governance, pointing out that social roles and life-stages are often maintained not only by inner virtue but also by the external restraint created by the fear of punishment.