Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

एवं विद्वानदीनात्मा व्यसनस्थो जिजीविषु: । सर्वोपायैरुपायज्ञो दीनमात्मानमुद्धरेत्‌,राजन! इस प्रकार संकटमें पड़कर जीवनकी रक्षा चाहनेवाले विद्वान्‌ पुरुषको दीनचित्त न होकर कोई उपाय दढूँढ़ निकालना चाहिये और सभी उपायोंसे अपने आपका आपत्कालमें परिस्थितिसे उद्धार करना चाहिये

evaṁ vidvān adīnātmā vyasanastho jijīviṣuḥ | sarvopāyair upāyajño dīnam ātmānam uddharet, rājan ||

Wahai Raja! Demikianlah, orang bijaksana yang terjerumus ke dalam bencana namun ingin mempertahankan hidup tidak patut tenggelam dalam putus asa. Mengetahui jalan ikhtiar, hendaklah ia mencari penawar yang dapat dilaksanakan dengan segala cara, dan pada saat genting menyelamatkan dirinya daripada keadaan itu.

एवम्thus, in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अदीनात्माone whose spirit is not dejected
अदीनात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootअदीनात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यसनस्थःbeing in calamity/distress
व्यसनस्थः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootव्यसनस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
जिजीविषुःdesirous of living
जिजीविषुः:
Karta
TypeAdjective
Rootजिजीविषु
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वोपायैःby all means/remedies
सर्वोपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वोपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपायज्ञःskilled/knowing in expedients
उपायज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootउपायज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
दीनम्dejected, wretched
दीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीन
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्धरेत्should lift up/rescue
उद्धरेत्:
TypeVerb
Rootउद्-√हृ
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
R
rājan (the king, i.e., Yudhiṣṭhira as addressee)