Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः

Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca

धर्मार्थकुशलो राजा धर्मशास्त्रविशारद: । पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे व्याख्यातुमहसि,भरतभूषण! अत: अब मैं उस श्रेष्ठ बुद्धिके विषयमें आपसे सुनना चाहता हूँ, जिसका आश्रय लेनेसे धर्म और अर्थमें कुशल तथा धर्मशास्त्रविशारद राजा शत्रुओं-द्वारा घिरा रहनेपर भी मोहमें नहीं पड़ता। कुरुश्रेष्ठ। उसी बुद्धिके विषयमें मैं आपसे प्रश्न करता हूँ; अतः आप मेरे लिये उसकी व्याख्या करें

Yudhiṣṭhira uvāca: dharmārthakuśalo rājā dharmaśāstraviśāradaḥ | pṛcchāmi tvāṃ kuruśreṣṭha tan me vyākhyātum arhasi, bharatabhūṣaṇa |

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai yang terbaik dalam kalangan Kuru, perhiasan garis Bharata—aku bertanya kepadamu: jelaskanlah kepadaku pemahaman itu, yang dengan bersandar padanya seorang raja, mahir dalam dharma dan artha serta arif dalam kitab-kitab dharma, tidak jatuh ke dalam kekeliruan walaupun dikepung musuh.”

धर्मार्थकुशलःskilled in dharma and artha
धर्मार्थकुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थकुशल
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मशास्त्रविशारदःwell-versed in dharma-śāstra
धर्मशास्त्रविशारदः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मशास्त्रविशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
पृच्छामिI ask
पृच्छामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto/for me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
व्याख्यातुम्to explain
व्याख्यातुम्:
TypeVerb
Rootव्याख्या + तुमुन् (from व्याख्या/व्याचक्ष् in sense 'to explain')
Formतुमुन्, Active (sense)
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
भरतभूषणO ornament of the Bharatas
भरतभूषण:
TypeNoun
Rootभरतभूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuru (dynasty)
B
Bharata (lineage)